TQM – idea jakości według W. Edwardsa Deminga i Josepha M. Jurana – Jolanta Podłowska

Jolanta Podłowska
nauczyciel konsultant, KOWEZiU
e-mail: j.podlowska@koweziu.edu.pl

Losy Josepha Mosesa Jurana przeplatały się z losami Williama Edwardsa Deminga. Obaj entuzjaści jakości od 1920 roku wspólnie pracowali w jednym zakładzie Western Electric w USA. Obaj mieli niebagatelny wpływ na rozwój zarządzania jakością w Japonii, a później w Ameryce i Europie. Jednak nigdy ze sobą nie współpracowali, a wręcz przeciwnie – byli rywalami.

J.M. Juran przyznaje, że jego poglądy i poglądy W.E. Deminga w wielu miejscach się rozmijają: Deming i ja zgadzamy się co do większości podstawowych zasad. Obaj jesteśmy propagatorami wysokiej jakości. Zgadzamy się, że większość problemów ma swoje źródła w systemie, a nie w pracownikach. Obaj ubolewamy, gdy widzimy próby rozwiązywania problemów za pomocą kolorowych plakatów i haseł. Jesteśmy świadomi, że najwyższe kierownictwo musi przewodzić działaniom na rzecz jakości. Są między nami także różnice. Deming był przekonany, że wprowadzenie metod statystycznych jest wystarczającym lekarstwem na problemy związane z jakością. Ja zgadzam się, że metody statystyczne są zasadniczym elementem tego lekarstwa, ale wiem także, że to o wiele za mało.1

TQM – spojrzenie W. Edwardsa Deminga

Pod koniec lat czterdziestych XX wieku zawitał do Japonii amerykański specjalista w dziedzinie zarządzania W. Edwards Deming. Głosił on poglądy, które w USA – kraju nie mającym wtedy praktycznie żadnej konkurencji na rynkach własnych i obcych – nie spotkały się z zainteresowaniem. Japończycy od razu jednak docenili wielkość idei Deminga – w 1950 roku W.E. Deming spotkał się z prezesami 21 największych japońskich przedsiębiorstw. W ocenie ekonomistów było to z pewnością jedno z ważniejszych wydarzeń gospodarczych XX w. W wyniku spotkania, po intensywnej fali szkoleń, do japońskich przedsiębiorstw została wprowadzona nowa koncepcja zarządzania jakością. Koncepcja ta stała się podstawą spektakularnego sukcesu gospodarczego Japonii. W.E. Deming został uznany przez Amerykę i Europę, gdy produkty japońskie zaczęły dominować na rynkach całego świata. Dziś coraz więcej firm amerykańskich i europejskich wprowadza metodę Deminga do swojej codziennej praktyki. W. Edwards Deming określił najważniejsze wytyczne zarządzania jakością zgodnie z ideą TQM 2.

14  KROKÓW  DO  TQM  W.  EDWARDSA  DEMINGA


  1. Określenie stałych celów w odniesieniu do usprawnienia jakości.
  2. Wprowadzenie nowej filozofii, czyli głębokiej wiedzy.
  3. Rezygnacja z masowej kontroli i wprowadzenie metod statystycznych.
  4. Odejście od doboru dostawców uwzględniającego jedynie warunki cenowe.
  5. Ciągłe i niekończące się ulepszanie procesu planowania, produkcji i usług.
  6. Wprowadzenie nowoczesnych metod szkolenia i edukacji pracowników.
  7. Wprowadzenie instytucjonalnego przywództwa.
  8. Odrzucenie obaw i niepokojów, tak aby wszyscy mogli pracować efektywnie i oszczędnie.
  9. Likwidacja barier między pracownikami.
  10. Eliminacja wszelkich form promocji zachęcających do osiągnięcia poziomu „zero defektów” na każdym poziomie produktywności.
  11. Likwidacja liczbowych kontyngentów dla pracowników i kierownictwa.
  12. Likwidacja barier pozbawiających pracowników dumy z wykonywanej pracy. Eliminacja rocznych ocen oraz systemu nagradzania zasług.
  13. Wprowadzanie programów edukacyjnych oraz zachęcanie do samokształcenia.
  14. Zaangażowanie wszystkich pracowników w procesie transformacji.

W. E. Deming jest autorem wielu publikacji. W 1993 r. założył w Waszyngtonie Instytut, który przyjął jego nazwę – The W. Edwards Deming Institute® (www.deming.org). Jest to niedochodowa organizacja zajmująca się świadczeniem usług związanych z naukami dr. Deminga oraz z propagowaniem i rozwijaniem jego myśli i koncepcji.

TQM – spojrzenie Josepha Mosesa Jurana

Joseph Moses Juran jest również jednym z najważniejszych autorytetów zarządzania jakością. Jego życie jest przykładem wzorcowej amerykańskiej kariery: od syna biednego emigranta z monarchii Austro-Węgierskiej (obecnie teren Rumunii) do poważanego i szanowanego naukowca i praktyka w dziedzinie zarządzania jakością.

Jedną z ważniejszych cech, różniących podejście do jakości J.M. Jurana od podejścia W.E. Deminga, jest położenie nacisku na aspekt „ludzki”. Inaczej, niż w techniczno-technologicznych systemach kontroli jakości wprowadzanych w latach czterdziestych XX w., Joseph M. Juran przywiązywał dużą wagę do włączenia w proces planowania jakości zarówno kadry przedsiębiorstwa jak i jego pracowników. O ile nie można nazwać go wrogiem ulubionych przez Deminga rozwiązań „normatywnych”, o tyle nie raz i nie dwa wypowiadał się na ich temat bardzo krytycznie. Jego zdaniem, nie chodzi o to, żeby jakością sterować, ale raczej zaplanować ją. Najlepiej zresztą zasady, którym hołdował J.M. Juran, zostały ujęte w jego swoistych dziesięciu przykazaniach 3.

10  KROKÓW  DO  TQM  JOSEPHA  M.  JURANA


  1. Uświadomienie potrzeby i szansy doskonalenia jakości.
  2. Ustalenie celów ciągłego doskonalenia. Dobrze wiedzieć po co to robimy.
  3. Stworzenie organizacji, która pomoże w realizacji tych celów poprzez: powołanie rady do spraw jakości, określenie problemów, wybranie odpowiedniego projektu, stworzenie zespołów i wybór koordynatorów.
  4. Przeszkolenie wszystkich pracowników.
  5. Przydzielenie zadań problemowych.
  6. Informowanie o przebiegu prac.
  7. Okazanie uznania. Motywacja.
  8. Ogłoszenie wyników.
  9. Odnotowywanie sukcesów.
  10. Włączenie usprawnień do normalnie stosowanych systemów i procesów firmy, co zapewnia podtrzymanie zapału pracowników.

Joseph M. Juran w swoim przesłaniu wprowadzania filozofii zarządzania jakością wyszedł poza techniczno-technologiczne aspekty kontroli jakości. Wyróżnił i docenił czynnik ludzki w zarządzaniu jakością. Głoszone przez niego idee stały się podstawowym wyróżnikiem TQM.

W 1979 roku J.M. Juran założył własną firmę trudniącą się doradztwem w zakresie jakości, nazwaną Instytutem Jurana (www.juran.com). W 1986 r. opublikował „Trylogię jakości”, na którą składają się planowanie, sterowanie i doskonalenie.

Dziś uznaje się tego wielkiego człowieka za jednego z najważniejszych pionierów zarządzania jakością.

W. Edwards Deming i Joseph M. Juran – a jednak razem

Najważniejsze tezy zarządzania jakością są spójne dla dwóch słynnych prekursorów w dziedzinie jakości. Trzy podstawowe zasady zarządzania jakością pojawiają się zarówno w modelu TQM W. Edwardsa Deminga jak i w modelu TQM Josepha M. Jurana:


  • ciągłe doskonalenie – niekończące się ulepszanie wszystkich i wszystkiego,
  • myślenie systemowe – zrozum całość, do której należy część, w której pracujesz,
  • zaangażowanie, współpraca i życzliwość wszystkich pracowników.

Te trzy fundamentalne zasady stosowane są w nowoczesnych firmach i przedsiębiorstwach. Kierowanie się tymi zasadami jest również pomocne w zarządzaniu szkołami i placówkami oświatowymi, które podążają już drogą jakości.

Szkoda, że nie doszło do ścisłej współpracy pomiędzy W. Edwardsem Demingiem a Josephem M. Juranem, bo powstałby, jak to określa P. Landesberg: Dream Team of Quality – po polsku – Jakościowy Zespół Marzeń.


1 Piotr Rogala: Wiek jakości. „Problemy Jakości”, nr 12, 2004.
2 Tadeusz Borys, Piotr Rogala: William Edwards Deming. „Problemy Jakości”, nr 7, 2002.
3 Tadeusz Borys, Piotr Rogala: Joseph Moses Juran. „Problemy Jakości”, nr 8, 2002.

Dodaj komentarz