Poznaj siebie, poznaj zawody, poznaj ścieżki kształcenia – scenariusz zajęć warsztatowych z zakresu poradnictwa zawodowego dla uczniów II klasy gimnazjum. Część III – Bożenna Lewandowska

Bożenna Lewandowska
pedagog
Poradnia Psychologiczno-Pedagogiczna, Żyrardów
e-mail: poradnia-zyrardow@neostrada.pl

II BLOK

Temat: Uczeń poznaje zawody.

Czas trwania: 80 minut

Cele ogólne:

  1. Mobilizowanie uczniów do zbierania informacji o zawodach.
  2. Zapoznanie uczniów ze sposobem poznawania zawodów.
  3. Zapoznanie uczniów z podziałem zawodów według przedmiotów pracy.
  4. Wskazanie uczniom związku między własnymi predyspozycjami psychofizycznymi a przyszłym zawodem.
  5. Wskazanie uczniom różnych źródeł informacji o zawodach.

Cele szczegółowe

Uczeń w efekcie zajęć:

  1. Przedstawi podział zawodów według przedmiotu pracy.
  2. Zaklasyfikuje wybrany zawód do odpowiedniej grupy zawodów utworzonej według przedmiotu pracy.
  3. Zilustruje schemat, na podstawie wybranego zawodu, wg którego poznaje się zawody.
  4. Określi predyspozycje psychofizyczne niezbędne do wykonywania danego zawodu.
  5. Na podstawie przykładu wyjaśni związek między własnymi predyspozycjami psychofizycznymi a przyszłym zawodem.
  6. Wymieni źródła informacji o zawodach.

Zawartość tematyczna:

  1. Podział zawodów według przedmiotów pracy – grupa zawodowa: człowiek – człowiek; człowiek – dane; człowiek – technika; człowiek – przyroda; człowiek – obraz artystyczny.
  2. Zbieranie informacji o zawodach wg schematu:
  3. zadania i czynności wykonywane,
    przedmioty i narzędzia pracy,
    wymagania zawodowe stawiane kandydatom do zawodu,
    środowisko i warunki pracy,
    możliwości zatrudnienia,
    plusy i minusy danego zawodu.

  4. Źródła informacji o zawodach: przewodniki po zawodach, teczki zawodoznawcze, klasyfikacje zawodów, pakiety multimedialne, Internet, fachowa literatura, prasa (np. Cogito, Victor, Perspektywy) i inne.

Metody i formy pracy:

       –    mini-wykład,
       –    praca w parach,
       –    dyskusja,
       –    pantomima,
       –    zabawa grupowa.

Środki dydaktyczne: tablica, kreda oraz 16 karteczek, na których napisane są nazwy różnych zawodów.

Przebieg zajęć

1. Wprowadzenie w świat zawodów – mini-wykład (15 minut).

Prowadzący przedstawia uczniom podział zawodów wg przedmiotów pracy – grupa zawodów:

  • człowiek – człowiek – zawody związane z pracą na rzecz ludzi, dominują takie czynności, jak: pomaganie, opiekowanie się, doradzanie, negocjowanie, pouczanie; typowe zawody to: nauczyciel, psycholog, pielęgniarka, pracownik socjalny, lekarz;
  • człowiek – technika – zawody, których przedmiotem pracy są materiały, surowce, urządzenia techniczne; typowe zawody to: operator maszyn i urządzeń przemysłowych, ślusarz, tokarz, piekarz, elektromonter;
  • człowiek – przyroda – zawody, których przedmiotem pracy są organizmy zwierzęce, roślinne i zjawiska przyrodnicze; typowe zawody to: rolnik, ogrodnik, weterynarz, leśnik;
  • człowiek – dane – zawody związane z posługiwaniem się systemem znaków i pojęć umownych (np. cyfry, kody, symbole, litery); typowe zawody to: kreślarz, tłumacz, księgowy, informatyk;
  • człowiek – obraz artystyczny – zawody związane z różnorodną działalnością artystyczną; typowe zawody to: plastyk, aktor, tancerz, muzyk, piosenkarz.

Prowadzący wyjaśnia na koniec, że zawody często obejmują kilka relacji, np. zawód urzędnik to praca z ludźmi, ale również z danymi; zawód fryzjer to praca z ludźmi, ale efekt pracy mieści się w kategorii człowiek – obraz artystyczny; lekarz – to praca z ludźmi, z danymi (wyniki badań analitycznych, receptury leków) i z techniką (obsługa nowoczesnej aparatury medycznej).

2. Poznajemy zawody (40 minut).

  1. Praca w parach (10 minut).
  2. Prowadzący prosi, aby uczniowie dobrali się w pary. Każda para spośród wcześniej przygotowanych karteczek losuje jedną z napisaną nazwą zawodu. Zadanie polega na pantomimicznym przedstawieniu czynności, jakie wykonuje się w danym zawodzie, tak aby reszta uczniów klasy odgadła, o jaki zawód chodzi. Nie można przy tym nic mówić, ale można używać rekwizytów. Każda para ma 10 minut na przygotowanie scenki ilustrującej pracę w danym zawodzie oraz przygotowanie opisu danego zawodu wg schematu zapisanego przez prowadzącego na tablicy:

    –    zadania i czynności wykonywane w tym zawodzie,
    –    narzędzia pracy,
    –    wymagania psychofizyczne,
    –    plusy i minusy danego zawodu.

    Prowadzący w tym czasie podchodzi do każdej pary i sprawdza czy nie ma trudności z wykonaniem tego zadania.

    Lista zawodów do losowania: mechanik samochodowy, ekonomista, informatyk, sprzedawca, kucharz, kelner, piekarz-ciastkarz, lekarz, prawnik, nauczyciel, kierowca, elektryk, sekretarka, fryzjer, ogrodnik.

  3. Prezentacja zawodów (30 minut).
  4. Następnie pary po kolei prezentują swoje scenki. Po odgadnięciu przez uczniów, o jaki zawód chodzi, charakteryzują dany zawód wg schematu podanego przez prowadzącego. Pozostali uczniowie uzupełniają wypowiedź pary. W razie konieczności, prowadzący prostuje i uzupełnia wypowiedzi uczniów. Wspólna dyskusja.

3. „Zgadnij, kim jesteś” (15 minut).

Prowadzący prosi, by zgłosił się ochotnik, który wychodzi z sali. Uczniowie klasy wybierają dla niego zawód, w którym mógłby pracować. Zasadą zabawy jest, że ochotnik nie zna nazwy zawodu, który wybrano dla niego. Zadanie polega na tym, aby odgadł ten zawód zadając uczniom pytania, np.:

–    Czy jest to ktoś, kto pracuje z ludźmi?
–    Czy praca, którą wykonuje, wymaga stosowania narzędzi?
–    Czy pracuje się głownie w pozycji stojącej?

Klasa udziela odpowiedzi „tak” lub „nie”. Ochotnik musi odgadnąć, o jaki zawód chodzi.

4. Podsumowanie (10 minut).

Prowadzący zachęca uczniów do zbierania informacji o zawodach, które ich interesują. Podaje źródła informacji o zawodach. Zwraca uwagę na wielkie zróżnicowanie zawodów, a co za tym idzie na duże możliwości znalezienia pracy odpowiadającej własnym predyspozycjom i umiejętnościom. Ważne jest, by osoba wybierająca zawód miała pełną świadomość wymagań psychofizycznych oraz przeciwwskazań związanych z konkretnym zawodem. Trafnie wybierze ona zawód, gdy jej predyspozycje będą zbieżne z wymaganiami danego zawodu.

Uczniowie wychodzą na 15 minutową przerwę.

III BLOK

TEMAT: Poznanie ścieżek realizacji planów zawodowych.

Cele ogólne:

  1. Zapoznanie uczniów z nową strukturą kształcenia ponadgimnazjalnego, lokalną siecią szkół oraz warunkami przyjęć do szkół ponadgimnazjanych.
  2. Kształtowanie umiejętności konfrontowania własnych możliwości z wymaganiami rekrutacyjnymi szkół.
  3. Mobilizowanie do wstępnego wyboru zawodu i zaplanowania drogi dalszego kształcenia.
  4. Motywowanie do pracy nad sobą.
  5. Wskazywanie uczniom, iż dany zawód można osiągnąć różnymi drogami edukacyjnymi.
  6. Uświadomienie uczniom konieczności ciągłego kształcenia i podwyższania swoich kwalifikacji.
  7. Zapoznanie uczniów ze źródłami informacji o szkołach.
  8. Wskazanie placówek, w których można szukać pomocy w przypadku napotkania trudności w realizacji własnej kariery zawodowej.

Cele szczegółowe:

Uczeń w efekcie zajęć:

  1. Wymieni szkoły ponadgimnazjalne i ich wstępne wymagania rekrutacyjne.
  2. Wybierze zawód dla siebie i zaplanuje drogę dalszego kształcenia, zgodną ze swoimi możliwościami.
  3. Zilustruje na przykładzie, iż do danego zawodu można dojść różnymi drogami edukacyjnymi.
  4. Poda źródła informacji o szkołach.
  5. Wymieni placówki, w których może szukać pomocy w przypadku napotkania trudności w realizacji swojej kariery zawodowej.
  6. Przeprowadzi wywiad z osobą wykonującą wybrany przez ucznia zawód, i sporządzi z niego sprawozdanie.

Zawartość tematyczna:

  1. Struktura szkolnictwa ponadgimnazjalnego, lokalna sieć szkół.
  2. Kryteria przyjęć do szkół ponadgimnazjanych.
  3. Możliwości podnoszenia kwalifikacji oraz przekwalifikowania się.
  4. Źródła informacji o szkołach (informatory, programy komputerowe).
  5. Placówki służące pomocą w osiąganiu zamierzonych planów zawodowych (szkoła, poradnie psychologiczno-pedagogiczne, Centrum Informacji Zawodowej, powiatowe urzędy pracy, Kuratorium Oświaty, Młodzieżowa Agencja Pracy).

Metody i formy pracy:

       –    praca indywidualna ucznia,
       –    praca w zespole klasowym,
       –    dyskusja,
       –    mini-wykład,
       –    wywiad.

Środki dydaktyczne: Plansze przedstawiające strukturę szkolnictwa ponadgimnazjanego oraz aktualną ofertę edukacyjną szkół ponadgimnazjanych w okolicy, kartki – „Kwiat wyborów zawodowych” wypełniony podczas I bloku zajęć.

Przebieg zajęć (85 minut)

1. Zapoznanie się z nową strukturą kształcenia ponadgimnazjanego – mini-wykład prowadzącego (20 minut).

Prowadzący, na podstawie wcześniej przygotowanych planszy, przedstawia nową strukturę szkolnictwa pondgimnazjanego. Charakteryzuje obecnie istniejące typy szkół (ogólnokształcące i profilowane licea, technikum zawodowe, zasadniczą szkołą zawodową, liceum i technikum uzupełniające po zasadniczej szkole zawodowej, szkoły policealne i szkoły wyższe). Omawia kryteria i zasady rekrutacji do szkół ponadgimnazjalnych. Na przykładzie wybranego zawodu pokazuje różnorodność ścieżek edukacyjnych, czyli dróg prowadzących do danego zawodu. Zapoznaje również z aktualną ofertą szkół ponadgimnazjalnych w okolicy. Po zakończeniu wykładu odpowiada na pytania zadawane przez uczniów.

2. Konfrontacje zawodowe (45 minut).

  1. Wstępny wybór zawodu i ścieżki dalszego kształcenia (15 minut).
  2. Prowadzący, odwołując się do informacji zebranych w I i II bloku zajęć, prosi by uczniowie zastanowili się i dokonali wstępnego wyboru zawodu, w którym chcieliby w przyszłości pracować. Jeśli komuś trudno zdecydować się w tej chwili na jeden zawód, może wybrać dwa lub trzy. Następnie każdy uczeń ma opracować swoją drogę dojścia do tego zawodu. Prowadzący prosi, aby wszyscy wyjęli kartki z kwiatkiem, nad którym pracowali (I blok) i po zastanowieniu uzupełnili środek kwiatka, tzn. wpisali wybrany przez siebie zawód (zawody) oraz wybraną ścieżkę kształcenia.

  3. Prezentacja wybranego zawodu (30 minut).
  4. Uczniowie po kolei prezentują wyniki swojej pracy, tzn. mówią jaki zawód wybrali oraz jaką ścieżką edukacyjną chcą dojść do niego. Prowadzący pyta uczniów i wychowawcę – czy zawód, który wybrała dana osoba jest zgodny z jej predyspozycjami oraz jakie ma ona szanse dostania się do wybranej przez siebie szkoły ponadgimnazjalnej w konfrontacji z jej możliwościami intelektualnymi i aktualnymi ocenami szkolnymi. Przy zastrzeżeniach wychowawcy odnośnie szkoły wybranej przez ucznia, prowadzący wskazuje inne drogi dojścia do tego zawodu. Jednocześnie podpowiada, co uczeń powinien zrobić, aby zwiększyć swoje szanse dostania się do wybranej szkoły. Zachęca uczniów do systematycznej nauki, by w pełni wykorzystali swoje możliwości intelektualne, a wtedy na pewno uda się im zrealizować plany zawodowe i szkolne.

    Następnie prowadzący podaje uczniom źródła informacji o zawodach oraz wymienia placówki, do których mogą się zgłaszać po pomoc w przypadku napotkania trudności w realizacji swojej kariery zawodowej.

3. Praca domowa (5 minut).

  1. Prowadzący prosi, aby uczniowie zebrali jak największą ilość informacji na temat wybranego przez siebie zawodu na podstawie schematu poznawania zawodów podanego w II bloku zajęć.
  2. Następnie prosi, by każdy uczeń przeprowadził wywiad z osobą wykonującą wybrany przez niego zawód oraz sporządził pisemne sprawozdanie z tego wywiadu.

Podaje też przykładowe pytania do wywiadu:

       –    Co zdecydowało o Pana/Pani wyborze zawodu?
       –    Jak wyglądała Pana/Pani droga zawodowa?
       –    Na czym polega praca w tym zawodzie?
       –    Jakie są możliwości zatrudnienia w tym zawodzie?
       –    Jakie predyspozycje są wymagane do wykonywania danego zawodu?
       –    Czy lubi Pan/Pani swoją pracę?
       –    Czy poleciłby Pan/Pani ją swoim dzieciom i dlaczego?

Prowadzący prosi wychowawcę klasy, aby za dwa tygodnie od dzisiejszego spotkania na godzinie wychowawczej, sprawdził przygotowane przez uczniów sprawozdanie.

4. Podsumowanie i zakończenie zajęć (15 minut).

Dyskusja na temat zajęć – informacje zwrotne od uczniów i wychowawcy (ewaluacja zajęć).

  1. Prowadzący pyta czy są jeszcze jakieś pytania, wątpliwości, które należy wyjaśnić. Jeśli są, udziela na nie odpowiedzi.
  2. Następnie prosi uczniów i wychowawcę o podzielenie się swoimi wrażeniami z tego spotkania. Pyta:
  3.        –    Co dało Ci to spotkanie?
           –    Co było dla Ciebie najtrudniejsze, a co najłatwiejsze?
           –    Co Ci się podobało?
           –    Czego się nauczyłeś i co chcesz zabrać ze sobą?
           –    Co Ci się nie podobało, co Ci nie będzie potrzebne?

    Każdy uczestnik zajęć, uwzględniając powyższe pytania, dzieli się z prowadzącym swoimi refleksjami na temat zajęć.

  4. Gdy już wszystkie wrażenia zostały wypowiedziane, prowadzący żegna się z klasą oraz z wychowawcą, przypominając o kontynuowaniu zajęć w czasie godziny wychowawczej. Zapowiada jednocześnie ponowne spotkanie w III klasie w ramach kolejnych zajęć warsztatowych, podczas których uczniowie będą musieli zweryfikować dzisiejsze wstępne wybory i po przeprowadzeniu indywidualnego bilansu możliwości i osiągnięć oraz skonfrontowaniu swoich predyspozycji z wymaganiami zawodu podjąć ostateczną decyzję szkolną i zawodową.

Oczekiwane rezultaty:

  1. Znajomość czynników niezbędnych do podjęcia prawidłowej decyzji wyboru zawodu – wiedza o: własnych predyspozycjach, zawodach, szkołach.
  2. Poszerzenie wiedzy o sobie, swoich zainteresowaniach, uzdolnieniach, możliwościach i mocnych stronach.
  3. Poszerzenie i uporządkowanie wiedzy na temat zawodów.
  4. Rozeznanie w strukturze szkolnictwa ponadgimnazjalnego.
  5. Znajomość kryteriów przyjęć do szkół ponadgimnazjalnych.
  6. Wstępny wybór zawodu i szkoły ponadgimnazjalnej.
  7. Wzrost motywacji do nauki.
  8. Kreowanie aktywnego planowania przyszłej drogi zawodowej.

Sposoby badania efektywności zajęć:

  1. Informacje zwrotne od uczniów, rodziców, nauczycieli.
  2. Prześledzenie trafności wstępnych wyborów uczniów podczas zajęć warsztatowych z zakresu orientacji zawodowej w III klasie gimnazjum (w nowym systemie jest to IV etap decyzyjny I stopnia).

Dodaj komentarz