Asperger – o pomocy dzieciom z ZA

Agnieszka Kozdroń: Zespół Aspergera. Zrozumieć, aby pomóc. Warszawa: Difin SA, 2015.

 

Celem autorki jest przybliżenie zespołu Aspergera[1] (ZA, Aspi) wszystkim osobom, które kontaktują się i pracują z dziećmi z zaburzeniami autystycznymi. Jako matka chłopca z tym rozpoznaniem wie, jak trudno jest dotrzeć do praktycznej wiedzy, która może pomóc zrozumieć własne dziecko. W prosty i rzeczowy sposób, w oparciu o wAspergerłasne doświadczenia i literaturę przedmiotu, stara się więc odpowiedzieć na pytania nurtujące rodziców, ale także pedagogów, nauczycieli i terapeutów. Dać wskazówki pomocne w stymulacji rozwoju poznawczego, emocjonalnego i społecznego dziecka z tym zespołem.

Książka jest podzielona na trzy rozdziały.

Rozdział pierwszy pt. Zespół Aspergera – opis i charakterystyka osób z tym syndromem zawiera: definicję zespołu Aspergera, historię i aktualny stan badań nad autyzmem, kryteria diagnostyczne ZA oraz przyczyny jego wystąpienia, charakterystykę osobowości dotkniętej ZA, opis zaburzeń integracji sensorycznej. Zespół Aspergera obejmuje upośledzenie wzajemnych interakcji społecznych, wąskie zainteresowania, narzucanie codziennych zajęć i zainteresowań, zaburzenia mowy i języka, zaburzenia w komunikacji niewerbalnej, niezdarność ruchową. Trudno jest wskazać przyczyny wystąpienia zespołu Aspergera i przewidzieć rokowania na przyszłość.

Rozdział drugi pt. Poradnik dla pedagogów porusza następujące zagadnienia: trudności i niepowodzenia dziecka w edukacji formalnej; niepowodzenia edukacyjne dziecka z zespołem Aspergera; przyczyny powstania trudności i niepowodzeń dziecka z ZA wynikające z procesu integracji w placówkach edukacyjnych oraz leżące po stronie kadry dydaktycznej lub systemu rodzinnego; potrzeby dziecka z ZA rozpoczynającego proces edukacji formalnej w placówce przedszkolnej, wspieranie rozwoju dziecka z ZA w placówce edukacyjnej, wspomaganie rozwoju dziecka z ZA w zakresie kompetencji społecznych, oddziaływania pedagogiczne w kontekście zaburzeń integracji sensorycznej dziecka z ZA, współpraca z opiekunami dziecka. Zespół Aspergera został wymieniony w Rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej z dnia 24 lipca 2015 r. w sprawie warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych, niedostosowanych społecznie i zagrożonych niedostosowaniem społecznym (Dz.U. 2015 poz. 1113). Cechy zespołu ujawniają się w dzieciństwie i trwają przez całe życie. Każde dziecko z ZA jest inne, dlatego wymaga bardzo indywidualnego podejścia. Nad deficytami rozwojowymi należy pracować do 6 r.ż.; od przedszkola trzeba wdrażać oddziaływania dydaktyczno-wychowawcze, aby przygotować dziecko do procesu edukacji szkolnej. Wymaga to od pedagogów i wychowawców znajomości syndromu, akceptacji dziecka i jego zaburzenia, kreatywności i twórczego podejścia do pracy z dziećmi w wieku przedszkolnym. Zastosowanie odpowiedniej terapii spowoduje, że problemy dziecka z ZA nie będą się z wiekiem nasilać. W placówkach oświatowych powinna następować integracja dzieci niepełnosprawnych z dziećmi pełnosprawnymi, aby dzieci z ZA poprzez modelowanie uczyły się prawidłowych zachowań społecznych.

Rozdział trzeci pt. Poradnik dla rodziców obejmuje informacje praktyczne dotyczące: uporządkowania spraw formalnych, rozpoznania ZA i orzeczenia o niepełnosprawności; terapii – relacji pomiędzy dzieckiem a terapeutą, współpracy z rodzicami, organizacji pracy podczas terapii, osobowości terapeuty, przebiegu terapii i metod terapeutycznych w pracy z dzieckiem z zaburzeniami autystycznymi, efektów terapeutycznych, przemocy w terapii; terapeutycznych oddziaływań w środowisku domowym – akceptacji dziecka z ZA, okazywania miłości i zaspokajania potrzeb dziecka w środowisku rodzinnym, postaw rodzicielskich wobec niepełnosprawności, sytuacji występowania zespołu Aspergera u ojca i syna, a także przemocy w placówkach edukacyjnych. Członkowie rodziny powinni poznać problemy dziecka oraz stać się partnerami pedagogów i terapeutów.

Teoretyczne treści książki są wzbogacone o liczne cytaty, jak również przykłady z życia dotyczące np. rzeczywistych sytuacji z udziałem osób z ZA, doświadczenia osobiste i zawodowe, refleksje rodziców dzieci z ZA. Autorka często nie stosuje opisu naukowego, gdyż nie wszyscy rodzice i pedagodzy rozumieją terminologię używaną w literaturze fachowej czy przez terapeutów terapii sensorycznej. Poddaje krytyce polski system oświaty, m.in. duże grupy w przedszkolach, duże grupy klasowe, skoncentrowanie głównie na realizacji programu nauczania.

Na końcu książki zostały zamieszczone Bibliografia, Netografia i Akty prawne służące samodzielnemu pogłębieniu problematyki przez Czytelników.

Książka umożliwia zapoznanie się ze światem osób z zespołem Aspergera ponad stereotypami i podziałami. Powinni ją przeczytać rodzice, troszczący się o prawidłowe funkcjonowanie swoich dzieci w społeczeństwie oraz pedagodzy i terapeuci, aby spojrzeli na problemy dzieci z większą empatią i zrozumieniem. Zdaniem autorki szczęśliwe życie z dzieckiem niepełnosprawnym zależy od myślenia, nastawienia, wspólnego działania, zrozumienia i miłości.

Małgorzata Koroś
nauczyciel konsultant
e-mail: malgorzata.koros@ore.edu.pl

 

[1] Zespół Aspergera – syndrom Aspergera, ZA; z języka angielskiego Asperger syndrome, AS – całościowe zaburzenie rozwoju mieszczące się w spektrum autyzmu. Zespół Aspergera [online]. Wikipedia: wolna encyklopedia, 2016-07-13 14:12Z [dostęp: 2016-08-12 11:39Z]. Dostępny w Internecie: //pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Zesp%C3%B3%C5%82_Aspergera&oldid=46339785

Dodaj komentarz