Czynniki determinujące plany edukacyjno-zawodowe licealistów

 

Badania przeprowadzono w klasach trzecich dwóch liceów ogólnokształcących – w Lesznie (mieście, w którym żyje ok. 65 tysięcy mieszkańców na południu Wielkopolski, gdzie stopa bezrobocia wynosi ok. 7%) i w Poznaniu (ponad półmilionowej stolicy województwa z bezrobociem kształtującym się na poziomie nieco powyżej 3%). W sumie zebrano 44 ankiety – 24 w Lesznie oraz 20 w Poznaniu.

Zarówno w Lesznie, jak i w Poznaniu na plany edukacyjne licealistów wpływają przede wszystkim ich zainteresowania oraz przekonanie uczniów, że po danym kierunku studiów łatwo i szybko znajdą zatrudnienie. Dla młodych poznaniaków dużo ważniejsze są wysokie zarobki, z kolei dla leszczynian w większym stopniu liczy się zdanie rodziców. Obydwie grupy swoje plany uzależniają również od własnych predyspozycji, uzdolnień czy talentu.

Plany zawodowe młodzieży w znacznym stopniu zależą od zainteresowań. Młodzi poznaniacy jednak swoje plany zawodowe uzależniają przede wszystkim od własnych predyspozycji i uzdolnień, co jest dobrym zjawiskiem. Zainteresowania nie powinny być jedynym wyznacznikiem podejmowania decyzji edukacyjnych lub zawodowych. Dla leszczynian dużo bardziej liczą się możliwość rozwoju oraz łatwość znalezienia pracy w danym zawodzie. Można zatem dojść do wniosku, że maturzyści z Leszna dużo bardziej obawiają się bezrobocia, ale też nie wiedzą, na czym powinni opierać swoje wybory, aby były one trafne. Dlatego ważne jest dla nich uczestnictwo w zajęciach z zakresu doradztwa zawodowego.

Zapytano również licealistów z kim rozmawiają na tematy związane z przyszłością edukacyjno-zawodową, kogo się radzą. Leszczynianie te problemy omawiają przede wszystkim z rodzicami (w tym z mamą – 88% wskazań, z tatą – 76% wskazań), w drugiej kolejności z przyjaciółmi (68% wskazań), rodzeństwem (59% wskazań), rówieśnikami (53% wskazań) i nauczycielami (41% wskazań). Nikt natomiast nie rozmawia na te tematy z osobami kompetentnymi w tym zakresie, to jest z pedagogiem szkolnym, psychologiem lub doradcą zawodowym. Być może dlatego czują się zagubieni i osamotnieni, obawiają się przyszłości. Zauważyć należy również, że aż 15% ankietowanych z nikim nie konsultuje tych ważnych wyborów, które przed nimi stoją. Nie widzą oni takiej potrzeby, niekiedy wstydzą się wręcz swoich planów.

Młodzież poznańska swoje decyzje, podobnie jak leszczyńska, konsultuje w głównej mierze z rodzicami (z mamą – 95% wskazań, z tatą – 68% wskazań; zauważyć można mniejszy udział ojców w podejmowaniu decyzji edukacyjno-zawodowych ich dzieci, i to zarówno w Lesznie, jak i w Poznaniu) oraz z przyjaciółmi (89% wskazań). W dużo większym stopniu w proces decyzyjny włączani są również dziadkowie i inni członkowie rodziny. Uczniowie rzadziej rozmawiają na te tematy z nauczycielami, za to częściej z profesjonalistami – obok pedagoga szkolnego (który jest również doradcą zawodowym), również z psychologiem, a 11% konsultowało się w ostatnim czasie również z doradcą zawodowym poza szkołą. Całkiem spora rolę w podejmowaniu decyzji o przyszłości odgrywają również sympatie młodych poznaniaków oraz ich korepetytorzy (których w Lesznie nie wskazał żaden uczeń). Tylko jedna osoba nie rozmawia z nikim o swojej przyszłości, a jako powód podała to, że nie widzi takiej potrzeby. Zatem młodzież poznańska ma znacznie łatwiejszy dostęp do specjalistów w tym obszarze i chętnie korzysta z ich pomocy.

Podsumowując, zauważyć można niewielkie różnice pomiędzy czynnikami determinującymi plany edukacyjne i zawodowe licealistów leszczyńskich i poznańskich. Wydaje się, że w znacznym stopniu zależy to nie tylko od miejsca zamieszkania (wielkość miejscowości, specyfika lokalnych rynków pracy), ale także od dostępności pomocy ze strony doradcy zawodowego. Uczniowie poznańscy, korzystający z takich usług, są lepiej przygotowani do podjęcia ważnych decyzji, od których zależy ich przyszłość.

 

Artykuł powstał na podstawie badań ankietowych uczniów klas trzecich liceów ogólnokształcących na potrzeby pracy licencjackiej pt. Plany edukacyjno-zawodowe młodzieży licealnej w Lesznie i Poznaniu
Joanna Ratajczak
studentka II roku II stopnia pedagogiki, specjalność doradztwo zawodowe i personalne
Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu

Dodaj komentarz