Ewaluacja wewnętrzna podstaw programowych kształcenia w zawodach

Ewaluacja wewnętrzna szkoły ma służyć nie tylko kontroli efektów końcowych, ale przede wszystkim poszukiwaniu optymalnych metod kształcenia oraz pracy pedagogicznej, tj. podnoszeniu kwalifikacji zawodowych, wzbogacaniu warsztatu pracy nauczycieli, poprawie warunków oraz dbałości o pozytywną atmosferę w szkołach i placówkach. Jest procesem badawczym, którego wynikiem powinna być poprawa konkretnych efektów pracy szkoły lub placówki. Początkiem ewaluacji winna być refleksja i podsumowanie dotychczasowej własnej pracy oraz określenie obszarów działań, których efekty są niezadowalające lub niejasne, i zidentyfikowanie kwestii lub problemów wymagających rozwiązania. Pierwszym pytaniem, jakie należy postawić, planując ewaluację wewnętrzną jest: „Co i po co chcemy badać?”, czyli określenie celu i przedmiotu ewaluacji. Przedmiotem ewaluacji mogą być wymagania zdefiniowane przez ministerstwo, gdyż zawierają bezpośrednie odniesienia do wartości edukacyjnych szkoły, takich jak: uwzględnianie możliwości rozwojowych uczniów, ich chęć do uczestniczenia w zajęciach, kształtowanie właściwych postaw i zachowań społecznych, motywowanie uczniów czy osiąganie przez nich dobrych wyników. Mogą nim być prawie wszystkie problemy dotyczące bezpośrednio pracy placówki, gdzie ma być prowadzona ewaluacja, a uznane przez nauczycieli, dyrektora, a może i pozostały personel szkoły, uczniów, rodziców czy przedstawicieli środowiska lokalnego za istotne dla jej działalności.

Zdefiniowany cel ewaluacji bezpośrednio wskazuje sposób wykorzystania jej wyników i uzasadnia użyteczności jej przeprowadzenia.

Ewaluacja ma być wykonalna – przystępując do planowania należy zastanowić się nad zasobami, jakimi dysponujemy i które możemy poświęcić, szczególnie chodzi tu o zasoby czasowe, finansowe i ludzkie. Musi zostać zrealizowana w określonym terminie – warto więc wziąć pod uwagę kalendarz pracy szkoły i możliwości dodatkowego obciążenia nauczycieli. Należy zaplanować wystarczającą ilość czasu na ocenę danych i przepływ informacji o nich.

 

Jednym z działań podjętych w ramach projektu systemowego „Monitorowanie i doskonalenie procesu wdrażania podstaw programowych kształcenia w zawodach”, realizowanego przez KOWEZiU od 2012 r., było opracowanie narzędzi do ewaluacji wewnętrznej wybranych obszarów działania szkoły lub placówki. Zostały one opublikowane w poradniku dla dyrektorów szkół i placówek kształcących w zawodach pt. Zaproszenie do ewaluacji. Zaproszenie do rozwoju, wydanym przez KOWEZiU w formie książkowej w 2014 r. (ponadto jest on dostępny w formacie PDF na stronie KOWEZiU – http://www.koweziu.edu.pl/kz). Opisano w nim czym jest ewaluacja; jakimi prawami się rządzi; jakie należy podjąć działania w szkole lub placówce, aby prawidłowo ewaluację wewnętrzną przeprowadzić; w jaki sposób sporządzić raport końcowy i rozpowszechnić uzyskane informacje. Teoretyczna wiedza, poparta przykładami, może być wykorzystana do szkolenia uczestników ewaluacji, jak też posłużyć do opracowania planów ewaluacyjnych w innych obszarach pracy szkoły. Poradnik zawiera gotowe wzory planów ewaluacji wewnętrznej oraz narzędzia wraz z opisem dotyczącym korzystania z nich i prowadzenia własnej ewaluacji trzech obszarów: programu nauczania dla zawodu, korelacji międzyprzedmiotowych, kompetencji personalnych i społecznych. Wszystkie propozycje zostały opracowane z myślą o ewaluatorach – amatorach, niemających doświadczenia w prowadzeniu badań ewaluacyjnych.

dr Monika Marcinkowska-Bachlińska
Uniwersytet Łódzki

[1] Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 7 października 2009 r. w sprawie nadzoru pedagogicznego. Dz.U. nr 168 poz. 1324, z późn. zm.

Dodaj komentarz