Innowacyjny model współpracy szkoły z pracodawcami – doświadczenia ZST im. gen. Wł. Andersa w Białymstoku

Inspiracją do wprowadzenia zmian w Zespole Szkół Technicznych im. gen. Wł. Andersa w Białymstoku była realizacja w latach 2012-2013 wielonarodowego projektu z programu Leonardo da Vinci. Armeria Eskola poznaliśmy trzy lata temu dzięki międzynarodowej inicjatywie, służącej rozwojowi branży mechatronicznej.

 

Grupa szkół z Hiszpanii, Turcji, Bułgarii i Polski analizowała i porównała sytuację szkolnictwa zawodowego w poszczególnych krajach. Pomimo zbliżonych nakładów finansowych na edukację zawodową ze strony władz we wszystkich krajach partnerskich, optymalnym modelem efektywnego kształcenia zawodowego w ocenie partnerów okazał się model stosowany w kraju Basków. Główny akcent tego modelu położony jest na rozwój kompetencji, umiejętności i wiedzy uczniów poprzez wysokiej jakości kształcenie oparte na współpracy pomiędzy trzema podmiotami: szkołą, ośrodkiem innowacji i rozwoju oraz przedsiębiorcami.

W roku 2013 Zespół Szkół Technicznych na bazie przeprowadzonej diagnozy potrzeb placówki w obrębie jakości pracy szkoły opracował program rozwojowy szkoły. Diagnozę oparto na wynikach egzaminów zewnętrznych, sprawdzianów diagnostycznych, wywiadach z nauczycielami i pracodawcami oraz analizie dokumentów, w tym ewaluacji zewnętrznej przeprowadzonej przez Podlaskie Kuratorium Oświaty.

Z diagnozy wynikało, że najpilniejszymi obszarami, które wymagają poprawy są:

  • wyniki nauczania uczniów;
  • powiązanie nauczanej teorii z praktyką w zawodzie;
  • włączenie pracodawców w proces dydaktyczny realizowany w ZST;
  • kwalifikacje nauczycieli w zakresie analizy osiągnięć edukacyjnych uczniów;
  • baza dydaktyczna szkoły, w szczególności pracownie zajęć praktycznych.

Szkoła podjęła działania interwencyjne skierowane na te obszary.

W każdym z obszarów zaprojektowano następujące działania:

  1. Wyniki nauczania uczniów
  • opracowanie programów zajęć wyrównawczych poprzedzone testami diagnostycznymi;
  • prowadzenie zajęć;
  • badanie efektywności na podstawie testów przyrostu wiedzy;
  1. Powiązanie nauczanej teorii z praktyką w zawodzie
  • powołano zespoły programowe składające się z nauczycieli kształcenia zawodowego oraz przedmiotów ścisłych;
  • opracowano 9 skorelowanych programów nauczania;
  • zapoczątkowano wdrożenie programów nauczania;
  • prowadzono ewaluację wdrożenia.
  1. Włączenie pracodawców w proces dydaktyczny realizowany w ZST
  • adaptacja baskijskiego systemu kształcenia zawodowego opartego na ścisłej współpracy szkoły ze środowiskiem pracodawców;
  • utworzenie sieci współpracy szkoły ze środowiskiem zewnętrznym;
  • wdrożenie programu współpracy szkoły z pracodawcami.
  1. Kwalifikacje nauczycieli w zakresie analizy osiągnięć edukacyjnych uczniów
  • przeszkolenie wszystkich nauczycieli ZST w zakresie Edukacyjnej Wartości Dodanej;
  • powołanie Szkolnego Zespołu EWD;
  • prowadzenie analiz wyników osiągnięć edukacyjnych.
  1. Baza dydaktyczna szkoły, w szczególności pracownie zajęć praktycznych
  • zmodernizowano bazę 7 pracowni w zawodach: technik technologii drewna, technik żywienia i usług gastronomicznych, technik mechanik.

Wdrożenie przedsięwzięcia wymagało przygotowań harmonogramów działań w obrębie każdego obszaru, określenia zakresu odpowiedzialności kadry zarządzającej oraz przeszkolenia kadry dydaktycznej.

Ze względu na rozbudowany charakter programu rozwojowego i jego kompleksowość chcielibyśmy przybliżyć Państwu tylko obszar 3., czyli włączenie pracodawców w proces kształcenia prowadzony w ZST. To działanie oparliśmy na doświadczeniach w tym zakresie naszego baskijskiego partnera – szkoły zawodowej Armeria Eskola w Eibar. Aby skutecznie dokonać adaptacji rozwiązania baskijskiego do warunków Zespołu Szkół Technicznych i wdrożyć je, przeprowadzono następujące działania:

  • powołano zespół projektowo-wdrożeniowy, w skład którego weszli przedstawiciele pracodawców (po 2 firmy każdej branży kształconej w ZST), 3 nauczycieli kształcenia zawodowego, kadra zarządzająca placówki, przedstawiciele organu prowadzącego oraz przedstawiciele partnera baskijskiego w osobie dyrektora szkoły i nauczyciela zawodu;
  • zaplanowano 4 partnerskie spotkania robocze. W każdym uczestniczył powołany zespół projektowo-wdrożeniowy. Pierwsze spotkanie obejmowało prezentacje modelu współpracy,wizytę studyjną w szkole partnera, wyznaczenie obszarów podobnych.

Drugie spotkanie to wizyta studyjna w firmach, omówienie zasad funkcjonowania modelu w odniesieniu do firm oraz warsztat tworzenia modelu skierowany do polskiej części zespołu projektowo-wdrożeniowego.

Trzecie spotkanie partnerskie służyło prezentacji adaptacji modelu do warunków ZST oraz naniesieniu ewentualnej korekty.

Czwarte spotkanie obejmowało ewaluacje po wdrożeniu, ostateczną korektę modelu oraz przeszkolenie kadry w zakresie nauczania wg innowacyjnej metody nauczanie przedmiotów zawodowych poprzez wyzwania.

Pomiędzy wizytami zespół ds. adaptacji i wdrożenia modelu pracował nad konstrukcją wersji dostosowanej do potrzeb i możliwości ZST oraz podlaskich pracodawców z uwzględnieniem zapotrzebowania na kierunki kształcenia dla branż kluczowych dla rozwoju regionu.

Adaptacja modelu wymagała ścisłej współpracy całego zespołu programowo-wdrożeniowego. Na bazie pierwszej i drugiej wizyty studyjnej w Eibar i San Sebastian przygotowano wstępną wersję modelu współpracy szkoły ze środowiskiem zewnętrznym z naciskiem na regionalne firmy branż kształconych w ZST. Model odwzorowywał schemat kształcenia zawodowego realizowanego w Kraju Basków, gdzie szkolenie zawodowe jest bardzo ważną sferą w systemie edukacyjnym, a jego misją jest odniesienie do formalnego i ciągłego szkolenia do potrzeb regionalnego przemysłu. W początkowej fazie program określał obszary możliwej współpracy ZST i pracodawców. Wskazane możliwe do realizacji obszary to:

  • Praktyki.
  • Szkolenie kadry pracodawców –  kursy pedagogiczne (przygotowanie osób w firmie do sprawowania opieki nad praktykantami, stażami i kształceniem praktycznym).
  • Wykorzystanie bazy dydaktycznej szkoły do przeprowadzania kursów i szkoleń doszkalających pracowników przedsiębiorstw (doposażenie bazy szkolnej przez pracodawców – specjalistyczny sprzęt, materiały). Pokazy ofert firm branżowych.
  • Staże w wakacje.
  • Program stypendialny – wzrost motywacji i zaangażowania uczniów w praktyczną naukę zawodu.
  • Organizacja konkursów branżowych – ogólnopolskie (firmy zasiadające w jury) – możliwość wyłonienia najlepszych uczniów. Etapy cząstkowe konkursu możliwe do realizacji w firmach podczas praktyk. Promocja miasta. Finansowanie ze środków miejskich, unijnych, sponsorów. Wykorzystywanie materiałów i narzędzi firm współpracujących.
  • Kooperacja z firmami w zakresie produkcji – np. półprodukty.
  • Małe projekty badawcze
  • Współpraca z instytucjami rynku pracy np. WUP, PUP.
  • Konkurs na innowacje – organizowany przez firmy, realizacje projektów na potrzeby firm (mentoring firm i nauczycieli). Kooperacja z uczelniami wyższymi. Szkoła łącznikiem pomiędzy uczelnią a firmą.
  • Szkolenia obserwacyjne w firmach dla nauczycieli – obecność nauczycieli podczas praktyk.
  • Korzyści dla pracodawców – firma odpowiedzialna społecznie.
  • Współpraca z renomowanymi producentami sprzętu oraz firmami topowymi w branży.
  • Utworzenie sieci współpracy.

Wyodrębnione obszary zostały skonsultowane z szerszym gronem podlaskich pracodawców, gdzie oceniona została realność przeprowadzenia działań w danym obszarze. W trakcie konsultacji opracowano gradację wg trudności stopnia wdrożenia. Bardzo istotny dla nas był fakt aktywnego zaangażowania się firm w adaptację modelu współpracy. Zdawaliśmy sobie sprawę, że bez wsparcia i akceptacji organu prowadzącego w postaci Departamentu Edukacji Urzędu Miasta Białystok wprowadzenie modelowej zmiany nie byłoby trwałe, dlatego też konsultacje modelu prowadzone były przy czynnym udziale osób odpowiedzialnych za kształtowanie polityki oświatowej na terenie Białegostoku.

Nad przygotowaniem modelu pracowaliśmy przez 2 lata. W pierwszym roku mieliśmy szansę zainicjować stworzenie sieci współpracy oraz w oparciu o firmy w niej funkcjonujące przeprowadzić wakacyjne płatne staże zawodowe dla 60 uczniów. Opiekunami stażystów z ramienia szkoły byli nauczyciele kształcenia zawodowego a ze strony firm wyznaczeni pracownicy. Konieczność wizyt monitoringowych nauczycieli była doskonałą okazją do nawiązania bezpośrednich relacji z firmami branżowymi. Dzięki temu nauczyciele stali się „łącznikami” pomiędzy firmą a szkołą a znajomość realnego środowiska pracy przełożyła się na jakość prowadzonego przez nich kształcenia w zawodzie.

W kolejnym roku kontynuowana była inicjatywa stażowa, tym razem firmy same finansowały wynagrodzenie młodzieży.

Zbliżenie obu środowisk pozwoliło na poznanie wzajemnych potrzeb, oczekiwań i uwarunkowań. Na zakończenie drugiego roku wdrożenia ZST na wyraźne potrzeby zatrudnieniowe współpracujących firm oraz akceptacji organu prowadzącego uruchomiło nabór do klas wielozawodowych, gdzie zajęcia praktyczne mogą być prowadzone w tych firmach. Niestety ze względu na niskie zainteresowanie gimnazjalistów nie udało się utworzyć klasy w roku szkolnym 2015/16. W nadchodzącym roku szkolnym 2016/17 oferta jest utrzymana, ale by podnieść zainteresowanie przyszłych uczniów kształceniem w zawodzie nauczyciele ZST i przedstawiciele firm realizują spotkania promocyjno-zawodoznawcze w podlaskich gimnazjach pod hasłem „Pozyskać ucznia – w przyszłości pracownika”. Prezentacje zawodów mają charakter praktyczny i interaktywny, co jest atrakcyjne dla młodych osób.

 

Fundusz Stypendialny ZST – Progres

W roku szkolnym 2015/2016 powołany został Fundusz Stypendialny ZST – Progres. To program pilotażowy. Polega on na przyznawaniu stypendiów finansowych o charakterze motywacyjnym wyróżniającym się i uzdolnionym uczniom.

Projekt  ZST-Progres został zrealizowany w porozumieniu z Przedsiębiorcami (w liczbie 12 przedstawicieli, trzech branż zawodowych: drzewnej, gastronomicznej oraz mechaniczno-samochodowej) i Stowarzyszeniem Inicjatyw Gospodarczych Progres. Akt zawiązania inicjatywy miał miejsce 11 grudnia 2015 roku, kiedy to stało się faktem, że popularyzowanie i promowanie kształcenia zawodowego ma niewątpliwie sens i ogromną wartość, jeśli w procesie rozwoju młodego człowieka biorą udział najbliższe jego edukacji czynniki.

Wręczenia 19 aktów stypendialnych w asyście fundatorów dokonał Prezydent Miasta Białegostoku – pan Tadeusz Truskolaski, który podkreślił znaczenie i wartość podjętych działań. Zwrócił też uwagę na innowacyjność projektu oraz potrzebę jak najwcześniejszego kontaktu ucznia z pracodawcą. Nazwał fundusz dziełem, w którym spotkały się potrzeby przedsiębiorców oraz szkoły zawodowej. Osiągnięte przez szkołę rezultaty:

  • organizacja comiesięcznych konkursów stolarskich, gdzie jurorami i fundatorami nagród są podlaskie firmy branży drzewnej
  • popularyzacja kształcenia zawodowego
  • wzrost prestiżu szkoły
  • zwiększenie zainteresowania szkołą wśród gimnazjalistów
  • wzrost jakości pracy szkoły
  • lepsze powiązanie nauczanej teorii z praktyką w firmach
  • wzrost zaangażowania pracodawców w kształcenie realizowane przez ZST
  • wzrost motywacji uczniów do nauki
  • dostosowanie kompetencji uczniów- przyszłych pracowników do oczekiwań i wymagań regionalnych pracodawców
  • kontynuacja współpracy z baskijskim partnerem na szczeblu Miasta Białystok, która zaowocowała upowszechnieniem przez dyrektora szkoły Armeria Eskola dobrych praktyk kształcenia zawodowego podczas XI Międzynarodowej Konferencji Zawodowej w Białymstoku.

Jak wskazuje nasze dotychczasowe doświadczenie proces kształcenia realizowany przy czynnej współpracy środowiska przedsiębiorców przekłada się na wyższą jakość kształcenia oraz skutkuje kształceniem nie tylko dla wiedzy i umiejętności, ale przede wszystkim dla rynku pracy. Dzięki temu mamy pewność, że młodzież kończąca naszą szkołę zna środowisko pracy i ma realną szansę na zatrudnienie, a jej kompetencje są zgodne z oczekiwaniami przedsiębiorców.

Obecnie należy dołożyć starań, by móc wdrażać kolejne obszary zawarte w modelu współpracy z naciskiem na możliwość realizacji projektów innowacyjnych, służących rozwojowi zarówno przedsiębiorstw jak i ZST.

Nasi partnerzy to: Armeria Eskola w Eibar – Hiszpania, Departament Edukacji Urzędu Miejskiego Białystoku, firmy branżowe skupione wokół szkoły, Stowarzyszenie Inicjatyw Gospodarczych Progres, Izba Przemysłowo-Handlowa w Białymstoku, Politechnika Białostocka.

Opracowany model współpracy jest innowacyjny w odniesieniu do dotychczasowych przedsięwzięć stosowanych przez podlaskie placówki oświatowe. Innowacyjność działań wiąże ze stworzeniem systemu jak najwcześniejszego kontaktu ucznia z pracodawcą przy współudziale szkoły. Zaproponowana innowacja fokusuje działania szkoły na realne potrzeby pracodawców.

 

Renata Frankowska
Iwona Masalska
Zespół Szkół Technicznych im. gen Wł. Andersa w Białymstoku
fot. Renata Frankowska

 

Dodaj komentarz