Ku nowym horyzontom – CEDEFOP

W 2015 r. Cedefop obchodziło 40. rocznicę swojej działalności; rok 2016 będzie rokiem transformacji w następstwie zmian w europejskiej polityce kształcenia i szkolenia zawodowego.

Rzymski bóg Janus, od którego pochodzi łacińska nazwa stycznia, miał dwa oblicza, z których jedno spoglądało w przeszłość, a drugie w przyszłość. Po udanych obchodach czterdziestolecia w 2015 r. rok 2016 będzie dla Cedefop rokiem transformacji, gdyż Centrum dostosowuje się do nowych ram europejskiej polityki kształcenia i szkolenia zawodowego (VET) oraz przygotowuje się do innych zmian.

W czerwcu 2015 r. Cedefop obchodziło swój jubileusz, organizując w Salonikach, gdzie od 20 lat mieści się jego siedziba, konferencję i wystawę pod tytułem „Od korzeni ku nowym horyzontom”. Celem wydarzenia było pobudzenie przyszłych działań na rzecz unowocześnienia kształcenia i szkolenia zawodowego poprzez podkreślenie znaczących osiągnięć dotychczasowej współpracy europejskiej w tym zakresie. Drugie wydarzenia zostało zorganizowane w listopadzie 2015 r. w Brukseli wspólnie z fundacją Europejską Fundacją na rzecz poprawy warunków życia i pracy (Eurofound) z Dublina (również obchodzącą 40. rocznicę utworzenia) oraz Europejskim Komitetem Ekonomiczno-Społecznym (EKES). Spotkanie to stanowiło przypomnienie głównej roli partnerów społecznych oraz EKES przy tworzeniu obu agencji. Podkreślono również istotne znaczenie dialogu społecznego dla tworzenia warunków pracy i nauki sprzyjających rozwojowi umiejętności, zwiększaniu wydajności i pobudzaniu innowacji.

RYS 1.   WSPÓLNE EUROPEJSKIE NARZĘDZIA I ZASADY

cedefop2

W czerwcu 2015 r. w Rydze Komisja Europejska, państwa członkowskie Unii Europejskiej (UE) oraz partnerzy społeczni uzgodnili nowe ramy europejskiej polityki kształcenia i szkolenia zawodowego[i] na lata 2015-2020. Priorytetami nowej polityki są: promowanie uczenia się w miejscu pracy, poprawa jakości kształcenia i szkolenia zawodowego, zwiększenie dostępu do kształcenia i szkolenia zawodowego oraz do kwalifikacji, wzmocnienie kluczowych kompetencji oraz tworzenie większych i lepszych możliwości rozwoju dla nauczycieli i instruktorów kształcenia i szkolenia zawodowego.

Proponowane zmiany na rok 2016 obejmują prowadzony przez Komisję Europejską „program na rzecz umiejętności” oraz być może „jednolitą zintegrowaną usługę” w odniesieniu do informacji na temat kwalifikacji i umiejętności. Okaże się również, w jaki sposób napływ uchodźców i osób ubiegających się o azyl do UE wpłynie na kształcenie i szkolenie zawodowe. Ponad 80% osób przybywających jest w wieku poniżej 35 lat; swobodny dostęp do kształcenia i szkolenia oraz do rynku pracy ma zasadnicze znaczenie dla ich integracji.

Powyższe zmiany wymagają od Cedefop dostosowania działań, a rok 2016 będzie oznaczał koniec obecnych średnioterminowych priorytetów Cedefop (ramka). Nowe priorytety zostaną uzgodnione w ramach czteroletniego dokumentu programowego na lata 2017-2020. W ramach wspólnego podejścia dotyczącego agencji regulacyjnych oczekuje się, że Komisja Europejska przedstawi w 2016 r. wniosek dotyczący nowelizacji rozporządzenia ustanawiającego Cedefop. Ma ona służyć uaktualnieniu opracowanej w 1975 r. misji Cedefop, tak aby ściślej odzwierciedlała jego rolę łączenia kształcenia i szkolenia zawodowego z rynkiem pracy.

Przygotowania do zmian mają również wpływ na sposób funkcjonowania Cedefop. Jubileuszowy rok Cedefop stanowi dobre podsumowanie jego przemiany z agencji, która opisywała, informowała i rozpowszechniała informacje na temat kształcenia i szkolenia zawodowego, w organizację, która analizuje, doradza i przekazuje polityki i pomysły dotyczące kształcenia i szkolenia zawodowego. Nowa struktura organizacyjna wprowadzona w 2015 r. umożliwia Cedefop połączenie swoich funkcji prowadzenia badań i analiz oraz doradzania w zakresie polityki celem ugruntowania jego roli jako brokera informacji. W 2016 r. Cedefop sporządzi więcej sprawozdań dotyczących poszcze- gólnych państw służących poznawaniu i wdrażaniu polityki w państwach członkowskich. W niektórych dziedzinach, na przykład w zakresie europejskich narzędzi oraz europejskiego sojuszu na rzecz przygo- towania zawodowego, Cedefop już bezpośrednio wspiera państwa członkowskie.

 

RAMKA   O CEDEFOP

Cedefop jest agencją Unii Europejskiej, która pomaga kształtować polityki kształcenia i szkolenia zawodowego w celu promowania doskonałości i integracji społecznej. Cedefop pomaga również zacieśniać współpracę europejską w zakresie kształcenia i szkolenia zawodowego. Cedefop ma trzy priorytety na lata 2012-2016:

  • wspieranie unowocześnienia systemów kształcenia i szkolenia zawodowego
  • rozwój karier i zmiany sytuacji zawodowej, w tym takie kwestie, jak kształcenie ustawiczne i szkolenie zawodowe, kształcenie dorosłych oraz uczenie się w miejscu pracy;
  • analiza potrzeb w zakresie umiejętności i kompetencji.

Wszystkie działania Cedefop wspierają program europejskiej polityki kształcenia i szkolenia zawodowego oraz obejmują zadania, o wykonanie których w szczególności prosiła agencję Rada Ministrów, Komisja Europejska, państwa członkowskie i partnerzy społeczni. Na przykład sprawozdawczość w zakresie zmian polityki kształcenia i szkolenia zawodowego w państwach członkowskich, pomoc w opracowywaniu i wdrażaniu europejskich narzędzi wspierania mobilności, takich jak Europass, Europejska Rama Kwalifikacji oraz europejskie prognozy podaży określonych umiejętności i zapotrzebowania na nie. Informacje Cedefop, gromadzone poprzez badania, analizę polityki i sieć kontaktów, rozpowszechnia się za pośrednictwem strony internetowej Cedefop, publikacji, mediów społecznościowych i wydarzeń.

Cedefop zostało utworzone dnia 10 lutego 1975 r., początkowo miało swoją siedzibę w ówczesnym Berlinie Zachodnim, a w 1995 r. Centrum przeniesiono do Salonik. Analizy Cedefop dotyczące systemów i polityk kształcenia i szkolenia zawodowego są wysoko cenione. Cedefop jest uznawane na forum międzynarodowym za wiodący ośrodek wiedzy eksperckiej na temat ram kwalifikacji i prognozowania potrzeb w zakresie umiejętności. Aby zapewnić uzupełnianie się działań i uniknąć ich dublowania, Cedefop ściśle współpracuje z innymi organizacjami europejskimi, krajowymi i międzynarodowymi.

 

Polityki unowocześniania systemów kształcenia i szkolenia zawodowego

Od 2004 r. Cedefop opracowuje sprawozdania z postępów państw członkowskich we wdrażaniu priorytetów europejskiej polityki kształcenia i szkolenia zawodowego uzgodnionych przez nie z Komisją Europejską i partnerami społecznymi w ramach procesu kopenhaskiego. W 2015 r. Cedefop opublikował sprawozdanie monitorujące Skuteczniejsze kształcenie i szkolenie zawodowe na rzecz lepszego życia, w którym przeanalizowano postępy we wdrażaniu priorytetów zawartych w komunikacie z Brugii z 2010 r. Wykorzystując informacje z ReferNet – europejskiej sieci Cedefop służącej kształceniu i szkoleniu zawodowemu, sprawozdanie przyczyniło się do ukształtowania dyskusji na temat priorytetów nowej polityki kształcenia i szkolenia zawodowego uzgodnionych w Rydze w 2015 r. Cedefop będzie nadal monitorować i analizować zmiany w krajowych politykach kształcenia i szkolenia zawodowego. Będzie również publikował informacje na temat zmian w zakresie kształcenia i szkolenia zawodowego oraz zmian na rynku pracy w Niderlandach i na Słowacji – państwach sprawujących prezydencję UE w 2016 r.

Zaproponowana w ramach inicjatywy Mobilna młodzież[i] tablica wyników mobilności pomaga państwom członkowskim określić, w jakim kierunku należy kierować wysiłki celem zapewnienia skuteczności mobilności edukacyjnej. Po opracowaniu studium wykonalności w 2015 r. Cedefop przedstawi pierwszą tablicę wyników mobilności dla początkowego kształcenia i szkolenia zawodowego w 2016 r. Będzie ona obejmować cztery kluczowe tematy (informacje, administrację, uznawanie i finansowanie). W latach 2016-2017 zostanie dodanych sześć kolejnych tematów, w tym motywacja, przygotowanie i jakość.

Europejskie kształcenie i szkolenie zawodowe przechodzi fundamentalną zmianę. W 2015 r. Cedefop rozpoczęło badanie mające na celu zrozumienie sił powodujących te zmiany oraz ich charakteru. W 2016 r. szeroko omówione i rozpowszechnione zostaną pierwsze ustalenia na temat tego, jak należy definiować kształcenie i szkolenie zawodowe oraz na temat czynników zewnętrznych (na przykład kwestii demograficznych). Po wstępnych wnioskach z badania i konferencji z 2015 r. w roku 2016 Cedefop będzie nadal przedstawiało analizy wpływu globalizacji na kwalifikacje w obszarze kształcenia i szkolenia zawodowego. Będzie w dalszym ciągu wspierało prace nad międzynarodowymi kwalifikacjami sektorowymi.

Od ponad dekady Cedefop współpracuje z Komisją Europejską, państwami członkowskimi i partnerami społecznymi w celu opracowania wspólnych europejskich narzędzi i zasad (rys 1). Europejskie narzędzia łącznie umożliwiają lepsze rozumienie kwalifikacji oraz ułatwiają ludziom korzystanie z różnego rodzaju kształcenia (na przykład kształcenia ogólnego i zawodowego) w różnych państwach. Cedefop przyczyniło się do opracowania tych europejskich narzędzi i zasad, a obecnie wspiera ich wdrażanie na poziomie krajowym.

Główne efekty utworzenia Europejskiej Ramy kwalifikacji (ERK) oraz związanych z ERK krajowych ram kwalifikacji w odniesieniu do krajowych polityk kształcenia i szkolenia omówiono w publikacji Cedefop z 2015 r. Analysis and overview of national qualifications framework developments in European countries [Analiza i przegląd zmian w krajowych ramach kwalifikacji w państwach europejskich]. Państwa coraz bardziej postrzegają krajowe ramy kwalifikacji jako narzędzie reformowania nie tylko kwalifikacji, ale również szerzej kształcenia i szkolenia. W 2016 r. Cedefop będzie w dalszym ciągu analizować zmiany w krajowych ramach kwalifikacji i zamieszczać w internecie aktualne informacje na temat poszczególnych państw.

W zaleceniu Rady z 2012 r. określono termin na rok 2018 r., w ciągu którego państwa mają wdrożyć ustalenia dotyczące walidacji kompetencji zdobytych poprzez uczenie się nieformalne i pozaformalne. W 2016 r. Cedefop zorganizuje dużą konferencję, na której omówione zostaną działania pozostające do zrobienia w celu dotrzymania tego terminu oraz powiązania między walidacją a europejską i krajowymi ramami kwalifikacji. W 2016 r. zostanie opublikowanych szereg badań Cedefop na temat różnych aspektów walidacji oraz aktualne informacje na temat poszczególnych krajów i sprawozdanie podsumowujące celem wsparcia dyskusji. Konferencja będzie się w szczególności skupiać na tym, jak walidacja, doradztwo oraz inne polityki związane z kształceniem i szkoleniem zawodowym mogą wspierać integrację migrantów i uchodźców na rynku pracy w Europie.

Liczba osób korzystających z narzędzi Europass nadal rośnie. Ponad 126 mln osób odwiedziło stronę internetową (http://europass.cedefop.europa.eu) od momentu jej uruchomienia w 2005 r., w tym 24 mln w 2015 r. Od 2005 r. wygenerowano w Internecie 65 mln CV, w tym 18 mln w 2015 r. W 2016 r. Cedefop udoskonali swoją stronę internetową w celu usprawnienia usług. Jeżeli Komisja Europejska zdecyduje się na dokonanie przeglądu decyzji w sprawie Europass z 2004 r. oraz zalecenia dotyczącego europejskich ram kwalifikacji z 2008 r., Cedefop poprze proces.

W 2015 r. Cedefop i Komisja Europejska opracowali podręcznik zapewnienia jakości dla krajowych organizatorów kształcenia i szkolenia zawodowego. Następnie w grudniu odbyło się seminarium „Learning providers and the quality of learning delivery” [Placówki edukacyjne oraz jakość realizacji kształcenia], na którym zbadano potrzeby i priorytety placówek edukacyjnych w zakresie zapewnienia elastyczności i jakości.

Sukces europejskich narzędzi i zasad zależy od konsekwentnego wykorzystywania efektów uczenia się (tego, co ktoś, kto się uczy, może zrobić na koniec każdego procesu formalnego lub innego niż formalne uczenia się) bardziej niż od nakładów w naukę (czasu trwania i miejsce nauki). Forum Cedefop poświęcone poznawaniu polityki dotyczące sporządzania i stosowania efektów uczenia się w 2015 r. to kolejny przykład zwiększania wsparcia dla krajowych interesariuszy wdrażających europejskie narzędzia w państwach członkowskich; kolejne forum na temat efektów uczenia się odbędzie się w 2016 r. Cedefop opublikuje również w 2016 r. opracowanie na temat stosowania efektów uczenia się w kształceniu i szkoleniu w 33 państwach.

 

Skupienie się na obywatelach: kariery i zmiany sytuacji zawodowej

Wysokie bezrobocie młodzieży spowodowało powrót zainteresowania przygotowaniem zawodowym (appren-ticeship). Cedefop wspiera Europejski Sojusz na rzecz Przygotowania Zawodowego na szereg sposobów. W grudniu 2015 r. podczas konferencji „Engaging small and medium-sized enterprises (SMEs) in apprenticeship” [Zaangażowanie małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP) w przygotowanie zawodowe] przedstawiono przykłady MŚP, które odgrywają wiodącą rolę w tworzeniu programów przygotowania zawodowego. Zachęcano również do tworzenia dwustronnych i wielostronnych partnerstw w celu przekonania MŚP, aby w większym stopniu angażowały się w przygotowanie zawodowe. Cedefop sfinalizowało również przeglądy przygotowania zawodowego na Litwie i Malcie, a obecnie dokonuje przeglądu w tym zakresie w Grecji, we Włoszech i w Słowenii. W 2016 r. Cedefop sporządzi analizę przygotowania zawodowego w państwach członkowskich; opublikuje również opracowanie na temat zarządzania przygotowaniem zawodowym i jego finansowania oraz zorganizuje drugie forum poznawania polityki na temat uczenia się w miejscu pracy i przygotowania zawodowego w UE.

W 2016 r. Cedefop opublikuje również opracowanie na temat ekonomicznych i społecznych kosztów związanych z niskimi kwalifikacjami osób dorosłych. W 2016 r. udostępnione zostaną wyniki nowego badania ankietowego Cedefop na temat kształcenia i szkolenia zawodowego i będą one źródłem informacji o stanie wiedzy, atrakcyjności i skuteczności kształcenia i szkolenia zawodowego. W ramach forum poznawania polityki zorganizowanego przez Cedefop w 2016 r. przekazane będą materiały na temat skutecznych polityk i praktyk w zakresie ustawicznego rozwoju zawodowego nauczycieli i instruktorów kształcenia i szkolenia zawodowego, w tym uczenia w miejscu pracy i przygotowania zawodowego.

 

Analiza umiejętności i kompetencji

Prace Cedefop w zakresie rozwoju umiejętności wspierają program na rzecz nowych umiejętności i zatrudnienia określony w strategii „Europa 2020”. Kwestia niedopasowania umiejętności ma wysoki priorytet w ramach polityki. W 2015 r. Cedefop opublikowało wyniki swojego europejskiego badania ankietowego na temat umiejętności i miejsc pracy w opracowaniu Skills, qualifications and jobs in the EU: the making of a perfect match? [Umiejętności, kwalifikacje i miejsca pracy w UE: uzyskanie idealnego dopasowania?] Podkreślono w nim konieczność rozszerzania uczenia się w miejscu pracy, znaczenie kształcenia ustawicznego i szkolenia zawodowego celem podążania za zmianami w zakresie zadań związanych z pracą oraz istotne znaczenie jakości pracy dla rozwoju umiejętności. Skutki ustaleń w odniesieniu do polityki omówiono na konferencji wysokiego szczebla w grudniu 2015 r. Dyskusja potrwa przez cały 2016 rok.

W grudniu 2015 r. Cedefop wraz z Komisją Europejską uruchomiło zmienioną unijną panoramę umiejętności (EU Skills Panorama – EUSP) – dynamiczną, interaktywną platformę internetową udostępniającą dane na temat trendów w zakresie umiejętności i miejsc pracy w całej Europie. Prace będą kontynuowane w 2016 r., aby dostosować platformę do użytku przez doradców oraz decydentów. Komisja Europejska przy wsparciu Cedefop bada możliwość stosowania „jednolitej zintegrowanej usługi”, łączącej EUSP i inne źródła informacji, takie jak EURES (służący poszukiwaniu pracy w Europie) oraz Europass.

Współpracując z innymi organizacjami międzynarodowymi, Cedefop zyskało sobie opinię centrum wiedzy eksperckiej w zakresie zależności między umiejętnościami, kształceniem i szkoleniem zawodowym oraz rynkiem pracy. W 2015 r. Cedefop zaktualizowało swoje ogólnoeuropejskie prognozy dotyczące podaży umiejętności i zapotrzebowania na nie i przedstawiło prognozy dla każdego państwa członkowskiego, które pokazały, że za europejskimi wartościami średnimi stoją istotne różnice między państwami. W 2016 r. Cedefop sporządzi nową prognozę na rok 2030 oraz wraz z Komisją Europejską i OECD opracuje scenariusze polityki rozwoju umiejętności.

Przez cały 2016 rok Cedefop będzie wspierać budowanie zdolności w państwach członkowskich, tak aby przewidywać zapotrzebowanie na umiejętności i dopasowywać je do potrzeb rynku pracy. Dowody wskazują, że niedopasowanie umiejętności może się dalej utrzymywać w sytuacji braku informacji o pojawiającym się zapotrzebowaniu na umiejętności lub w przypadku słabych powiązań między kształceniem i szkoleniem zawodowym a rozwojem lokalnej/regionalnej gospodarki. W rezultacie w 2016 r. Cedefop opublikuje swoją pracę o systemach zarządzania umiejętnościami w państwach UE. Cedefop opublikuje również w internecie wskaźnik umiejętności podsumowujący to, jak państwa radzą sobie z rozwijaniem i wykorzystywaniem umiejętności. Forum poznawania polityki będzie służyć wymianie doświadczeń na temat tego, jak dostosować organizację kształcenia i szkolenia zawodowego do potrzeb rynku pracy. Aby wskazać zawody i umiejętności o zasadniczym znaczeniu dla gospodarki UE i wyjść naprzeciw obawom dotyczącym niedoboru wykwalifikowanej siły roboczej, Cedefop opublikuje w 2016 r. opracowanie, w którym określone będą niedobory stanowiące zagrożenie dla gospodarki.

 

RYS. 2.   WYKORZYSTANIE WIEDZY EKSPERCKIEJ CEDEFOP W 2015 R.
cedefop1
 

Skuteczna agencja europejska

Informacje i wiadomości przekazywane przez Cedefop stanowią integralną część jego działalności i są ściśle dostosowane do programu polityki kształcenia i szkolenia zawodowego. Czasopismo Cedefop Skillset and match, publikowane trzy razy do roku, będzie nadal przedstawiało szerokiej rzeszy odbiorców działania Centrum oraz zmiany w europejskim kształceniu i szkoleniu zawodowym.

Cedefop dokładnie monitoruje swoje zasoby i stosuje budżet zadaniowy. Jego wskaźniki wyników pokazują, że interesariuszy cenią jego pracę, a zapotrzebowanie na jego wiedzę ekspercką rośnie (rys 2). W 2015 r. poziom wykonania budżetu Cedefop ponownie przekroczył 99%. Audyty potwierdzają, że procedury Cedefop są stałe, a jego systemy kontroli wewnętrznej działają dobrze.

Pomimo ograniczeń budżetowych istniejących od 2009 r., ze względu na zapotrzebowanie zadania się zwiększyły, w szczególności sprawozdawczość w zakresie polityki, wsparcie europejskich narzędzi oraz analizy krajowych i europejskich prognoz dotyczących umiejętności. Zwrócono się również do Cedefop o podjęcie się nowych zadań, dotyczących na przykład unijnej panoramy umiejętności, europejskiego spisu walidacji oraz tablicy wyników mobilności kształcenia i szkolenia zawodowego, jak również o wsparcie procesu wdrażania w państwach członkowskich.

Mając za sobą ponad 40 lat doświadczeń, Cedefop nadal pomaga decydentom, w tym partnerom społecznym, na poziomie europejskim i coraz częściej na poziomie krajowym, dostosowywać systemy kształcenia i szkolenia zawodowego do nowych potrzeb oraz wspierać obywateli, dla których kształcenie i szkolenie zawodowe stanowi pierwszą drogę do zatrudnienia.

Nota informacyjna
Copyright © Europejskie Centrum Rozwoju Kształcenia Zawodowego
http://www.cedefop.europa.eu

 

[i] http://ec.europa.eu/education/policy/vocational-policy/doc/2015- riga-conclusions_en.pdf
[i] Mobilna młodzież – promowanie mobilności edukacyjnej młodych. Zalecenie Rady z 2011 r.

 

Dodaj komentarz