MINCE – Model Kształcenia Edukacji Włączającej

Projekt UE MINCE – Model Kształcenia Edukacji Włączającej możliwością kształcenia kompetencji zawodowych osób z niepełnosprawnością intelektualną oraz trudnościami w uczeniu się skierowany jest do opiekunów osób niepełnosprawnych, specjalistycznych placówek oraz przede wszystkim samych niepełnosprawnych, zwłaszcza osób z głębszą niepełnosprawnością intelektualną, będących jego głównymi beneficjentami.

 

Osoby niepełnosprawne są szczególną grupą zagrożoną wykluczeniem społecznym, które jest określane między innymi jako dynamiczny, wielowymiarowy proces spowodowany brakiem określonych zasobów, prowadzący do niezaspokojenia potrzeb jednostki, ograniczeniem dostępu do uczestnictwa w życiu społecznym i realizowania uprawnień socjalnych, zmniejszającym możliwości budowania więzi z rodziną i społeczeństwem, kreowania poczucia własnej tożsamości i poczucia sensu życia. Sprzyjają temu stereotypy funkcjonujące nie tylko w szeroko pojętym społeczeństwie, ale i wśród specjalistów, wśród których przyjęto, że to nauczyciel, opiekun, rodzic, rehabilitant itd. jest osobą odpowiedzialną za dialog pomiędzy osobą z niepełnosprawnością a społeczeństwem, która zna i przejmuje odpowiedzialność za zaspokajanie jej potrzeb, prowadząc tym samym do wzmacniania zjawiska wyuczonej bezradności, bierności i podporządkowania (Szarfenberg, 2008).

Jednym z zadań rozwojowych człowieka dorosłego, jednocześnie umożliwiającym udział w życiu społecznym, dającym poczucie wartości i społecznej użyteczności jest podjęcie pracy zawodowej. W zależności od stopnia niepełnosprawności intelektualnej jednostki, pojawiają się często inne wyzwania, którym sprostanie sprzyja zaistnieniu tej grupy na rynku pracy. Na podstawie wyzwań opisanych przez Majewskiego (2011), z jakimi borykać się mogą osoby z lekką niepełnosprawnością, wyłania się potrzeba wspierania tej grupy w nauce rozumienia i rozwiązywania skomplikowanych zjawisk i sytuacji, występujących w trakcie wykonywania pracy, w komunikowaniu się z innymi osobami np. w zakresie zadawania pytań, odpowiadania na nie, rozumieniu opinii i sugestii, w przyswajaniu sobie skomplikowanych umiejętności, planowaniu, podejmowaniu decyzji czy rozwiązywaniu problemów, jak również w dostosowaniu się, szczególnie w początkowym okresie, do środowiska pracy i funkcjonowaniu zgodnie z obowiązującymi  w nim normami i zasadami.

W przypadku osób z głębszą niepełnosprawnością (przede wszystkim z umiarkowanym i znacznym stopniem niepełnosprawności), na pierwszy plan wysuwają się dodatkowe aspekty, mogące ułatwić zaistnienie na rynku pracy. Podkreśla się, że wśród tej grupy niepełnosprawnych szanse na zatrudnienie na otwartym rynku mogą otrzymać osoby, które przede wszystkim opanowały podstawowe umiejętności zawodowe umożliwiające wykonywanie prostych prac, są zmotywowane, opanowały formy zachowania się w sytuacjach zawodowych np. przestrzeganie ogólnych norm obowiązujących pracowników, reagują adekwatnie w sytuacjach społecznych, odpowiadając na polecenia i prośby i są samodzielne w wykonywaniu czynności samoobsługowych.

Jak zatem wspierać osoby niepełnosprawne w opanowywaniu wspomnianych umiejętności, umożliwiając im zarazem większe uczestnictwo w życiu społecznym? Narzędziem, które ma szanse to umożliwić jest MINCE Model Kształcenia Edukacji Włączającej, którego odbiorcą mają być opiekunowie osób niepełnosprawnych, specjalistyczne placówki oraz przede wszystkim sami niepełnosprawni, zwłaszcza osoby z głębszą niepełnosprawnością intelektualną, będące głównymi beneficjentami projektu. Projekt planowany na okres od 10.2015 do 10.2017 jest współtworzony przez partnerów z Bułgarii, Niemiec, Chorwacji, Polski, Portugalii i Słowenii, koordynowany przez Lebenshilfen SozialeDienste GmbH (Austria) a jego finansowanie możliwe jest dzięki programowi Erasmus+.

W ramach projektu powstaje program szkolenia umożliwiający osobom z lekką niepełnosprawnością intelektualną występowanie w roli mediatorów pomiędzy osobami z umiarkowanym, znacznym i głębokim stopniem niepełnosprawności a społeczeństwem. W praktyce oznacza to towarzyszenie im w podejmowaniu nowych aktywności, rozwijaniu zainteresowań poprzez uczestnictwo w kursach, szkoleniach itp., zawieraniu znajomości, poprawianiu jakości komunikacji ich potrzeb itd. Osoby niepełnosprawne mające świadomość wyzwań, potrzeb i ograniczeń, które są związane z ich funkcjonowaniem, są najbardziej kompetentną grupą mogącą działać na rzecz włączania osób głębiej niepełnosprawnych w życie społeczne.

W ramach projektu powstał program szkoleniowy MINCE dla mediatorów rówieśniczych:

  • przekazujący osobom z lekką niepełnosprawnością wiedzę o tym, na czym polega występowanie w roli mediatora,
  • rozwijający umiejętności promocji zarówno swoich praw, jak i praw innych niepełnosprawnych,
  • rozwijający umiejętności komunikacji oraz aktywnego słuchania,
  • zwiększający świadomość potrzeby ochrony prywatnych informacji,
  • ćwiczący zdolność podejmowania decyzji,
  • przekazujący informacje o zjawisku włączania osób niepełnosprawnych i możliwościach korzystania z różnorodnych dóbr i usług w lokalnym środowisku,
  • zwiększający umiejętności oceny potrzeb osób niepełnosprawnych poprzez naukę zadawania pytań, analizowania otrzymanych informacji.

Sposób przygotowania programu szkoleniowego wpisuje się w Konwencję Madrycką (2002) podkreślającą zasadę „nic o niepełnosprawnych bez niepełnosprawnych” – w ramach projektu przeprowadzono grupy focusowe liczące 63 osoby, w tym 44 niepełnosprawne, w celu określenia zawartości programu w zgodzie z potrzebami grupy docelowej

Oprócz programu szkoleniowego przygotowano przewodnik i audiobook MINCE dla mediatorów rówieśniczych napisany w języku łatwym do czytania, oferującym wsparcie w szkoleniu i zdobywaniu wymienionych wyżej kompetencji.

Ponadto projekt zakłada stworzenie Programu dla opiekunów osób niepełnosprawnych między innymi poprzez promowanie nastawienia na indywidualne potrzeby jednostki, rozwijający wiedzę o potrzebach osób niepełnosprawnych i wskaźnikach jakości życia, roli instytucji, rodzin, mediatorów rówieśniczych w procesie włączania do społeczeństwa, możliwościach i barierach koniecznych do przekroczenia. W tworzeniu programu biorą aktywny udział opiekunowie osób niepełnosprawnych.

Projekt zakłada również przygotowanie dokumentu: MINCE – wskazówki dla instytucji zajmujących się osobami niepełnosprawnymi, dotyczącego dostosowania działań instytucji zgodnie z ideą włączania osób ze znaczną niepełnosprawnością do społeczeństwa, jak również oferujących strategie pomocne w tym zakresie. Całość projektu oraz stojące za nim podstawy teoretyczne i praktyczne zostaną opisane w MINCE- kompendium. Aby umożliwić promocję idei kształcenia poprzez edukację włączającą, zostanie stworzony film przedstawiający szerszej publiczności problem wykluczenia.

Jak zatem MINCE Model Kształcenia Edukacji Włączającej może przyczynić się do rozwoju zawodowego osób niepełnosprawnych? Mediatorzy rówieśniczy uczestniczący w opisanym szkoleniu i asystujący swoim rówieśnikom zdobędą kompetencje przydatne w każdym środowisku pracy takie jak wspomniane umiejętności komunikacyjne, zdolność do podejmowania decyzji, rozwiązywania zadań, asertywnego komunikowania potrzeb. Można przypuszczać również, że stopień ich motywacji do podejmowania nowych wyzwań, nauki umiejętności, radzenia sobie w sytuacjach trudnych oraz pozytywna, stabilna samoocena, jakże istotna w procesie zmagania się z zadaniami na gruncie zawodowym, również zostanie wzmocniona poprzez możliwość pomocy rówieśnikowi w procesie uczestniczenia w życiu społecznym.

Ponadto główni beneficjenci projektu – osoby z głębszym stopniem niepełnosprawności, dzięki większemu udziałowi w życiu społecznym, umożliwionemu dzięki wsparciu udzielonym przez mediatorów rówieśniczych, również mogą zdobyć niezbędne z punktu widzenia pracy zawodowej umiejętności takie jak – rozumienie norm społecznych, zdolność do komunikacji swoich potrzeb, rozumienia poleceń i próśb.

Więcej informacji o projekcie oraz materiały do pobrania dotyczące Modelu Kształcenia Edukacji Włączającej  można odnaleźć na stronie www.mince-project.eu

Joanna Paszkowska-Rogacz

Źródła:

  • Szarfenberg, R. (2008) Pojęcie wykluczenia społecznego [Pdf]. Pozyskano z http://rszarf.ips.uw.edu.pl/pdf/pojecie_ws.pdf
  • Majewski, T. (2011). Problem zatrudnienia osób z niepełnosprawnością intelektualną. W: Cytowska (red.) Dorośli z niepełnosprawnością intelektualną w labiryntach codzienności. Analiza badań – krytyka podejść – propozycje rozwiązań (89-106). Toruń: Wydawnictwo Adam Marszałek
  • Polskie Stowarzyszenie na Rzecz Osób z Upośledzeniem Umysłowym Zarząd Główny Centrum Koordynacyjne Działań Rehabilitacyjno-Edukacyjno-Opiekuńczych. (24.04.2002). Deklaracja Madrycka. [tłumaczenie deklaracji madryckiej] Pozyskano z http://www.niepelnosprawni.pl/ledge/x/1878

 

 

Dodaj komentarz