Pasje zawodowe w wybranych tekstach kultury

 

W wyborze danego kierunku kształcenia i przyszłego zawodu gimnazjalisty pomóc mogą zarówno rodzice, jak i nauczyciele. Dlatego tak ważne są zajęcia z orientacji zawodowej w gimnazjum. Orientacja zawodowa to długofalowy proces obejmujący całokształt zabiegów wychowawczych, które mają pomóc młodzieży w samodzielnym, właściwym i uzasadnionym wyborze zawodu i kierunku kształcenia.

Mając na uwadze powyższe i fakt, że zainteresowanie gimnazjalistów orientacją zawodową nie jest zadaniem prostym, a także chcąc skłonić uczniów do uczestniczenia w profesjonalnej poradzie zawodowej (a tutaj chęć powinna wyjść od osoby zainteresowanej – czyli gimnazjalisty) przygotowano w wałbrzyskiej bibliotece kolejne już zajęcia, mające pomóc w podjęciu decyzji, co do wyboru dalszego kształcenia ponadgimnazjalnego, a następnie wyboru przyszłego zawodu.

W pierwszej części zajęć omówione zostały metody wyboru zawodu, te intuicyjne i te systematyczne. Podkreślono, jak istotne jest, aby poznać samego siebie, swoje indywidualne potrzeby i predyspozycje, cechy osobowości i temperamentu, a także własne (a nie najbliższego kolegi) zainteresowania czy zdolności umysłowe. Należy przy tym zwracać uwagę na swój stan zdrowia oraz faktyczną wiedzę szkolną. Ważne jest, aby poznać sytuację na rynku pracy w swojej miejscowości, najbliższej okolicy, jakie są możliwości zatrudnienia w przyszłości, za lat pięć czy dziesięć. A kiedy już zapadnie decyzja dotycząca wyboru zawodu, to warto poznać nie tylko środowisko pracy, ale i zadania, narzędzia przydatne dla danego stanowiska pracy. Nie mniej ważne są też zarobki, które określą w przyszłości sytuację finansową młodego człowieka i jego najbliższych.

Przed wyborem zawodu warto, aby uczniowie poznali właściwe ścieżki edukacji, jakie są możliwości zdobycia kwalifikacji zawodowych, ale i podnoszenia zdobytych kwalifikacji i przekwalifikowania. A to dlatego, iż prognozuje się, że młodzi ludzie będą częściej zmieniać pracę niż ich rodzice, a sam dyplom może nie wystarczyć. Ważne będą wtedy dodatkowe kursy, uprawnienia, specjalizacje, praktyczna znajomość języków obcych i programów komputerowych, umiejętność adaptacji do nowych warunków pracy.

Druga część zajęć łączyła elementy orientacji zawodowej z typową wiedzą polonistyczną. Zwrócono uczniom uwagę na szczególny rodzaj zawodu, jakim jest profesja. Przez „profesję” w socjologii i antropologii rozumie się te zawody, które wymagają długotrwałego przygotowania, zazwyczaj poprzez konieczność odbycia studiów wyższych, a także często stażu zawodowego. Jedną z cech charakterystycznych jest tworzenie własnych kodeksów etycznych. Ponieważ pojęcie tradycyjnie odnosiło się między innymi do lekarzy czy nauczycieli, to właśnie takich bohaterów literackich wybrano, aby przybliżyć cechy przydatne do wykonywania danego zawodu.

Podkreślono przy tym, że lekarz to zawód zaufania publicznego, o ogromnym znaczeniu dla społeczeństwa. Lekarz to osoba często w dużej mierze decydująca o życiu i śmierci innych, dlatego też kandydat do tego zawodu musi spełniać wybrane kryteria formalne i społeczne, aby móc właściwie pełnić swoją rolę. Nie każdy może zostać lekarzem.

W kontekście tego tematu omówiono lekturę Zdążyć przed Panem Bogiem. Utwór Hanny Krall jest zapisem wywiadu z nieżyjącym już kardiochirurgiem i jednym z przywódców powstania w Getcie Warszawskim – Markiem Edelmanem. Z własnej perspektywy, odwołując się do osobistych przeżyć, przedstawia on relację z czasów wojny a także wspomina pracę. Początkowo Marek Edelman traktuje swój zawód w sposób niezbyt szczególny, postrzegając go jak każdy inny. Mówi autorce, że ratowanie życia to jego obowiązek i nie ma w tym nic nadzwyczajnego ani bohaterskiego.

Przywołany został także przykład filmu Znachor Jerzego Hoffmana, w którym widzimy, że lekarz to nie tylko zawód, lecz powołanie związane ze szlachetną misją niesienia pomocy ludziom znajdującym się w potrzebie. Profesor Wilczur jest pełen empatii i gotowy do poświęcenia dla drugiego człowieka, posiada nie tylko niezwykłe umiejętności medyczne, ale również ogromne pokłady wrażliwości.

Drugim przykładem profesji przywołanym podczas tych zajęć był zawód nauczyciela. Wybrano dwa przykłady. Nauczyciel w wierszu Zbigniewa Herberta Pan od przyrody jawi się jako ktoś niezwykle bliski. Chociaż piszący o nim poeta od dawna jest dorosły, nadal wspomina pana od przyrody jako jedną z najważniejszych postaci dzieciństwa. To nie tylko zwykły nauczyciel – to mistrz. Autorytet, niezapomniany nawet po latach przez uczniów. Wspomnienie o nim wzrusza, a szacunek, który wzbudzał za życia, nie zmniejszył się ani odrobinę po jego śmierci. To nauczyciel idealny. Kimś takim – nauczycielem o ogromnym autorytecie, o którym można powiedzieć: nauczyciel życia jest zarówno dla Harry’ego, jak i dla pozostałych wychowanków Hogwartu dyrektor szkoły, profesor Dumbledore. W poszczególnych częściach Harry’ego Pottera jak tylko może, wspiera bohatera książki, zależy mu na tym, by chłopiec nie przejmował się zanadto swoim położeniem i specjalnym przeznaczeniem. Zawsze potrafi opanować sytuację, nikogo się nie boi i jako jedyny stawia czoła Voldemortowi. Jest zawsze pogodny, pełen ciepła, serdeczny dla uczniów. Wychowuje ich nie przez surowe zakazy, budzenie strachu, respektu, ale tłumacząc, nakłaniając. Tylko w sytuacjach ekstremalnych podnosi głos. Jego uczniowie są zawsze gotowi spełnić każde jego polecenie.

Uczniowie bardzo przychylnie odnieśli się do tak przygotowanych zajęć edukacyjnych.

Jako motto na dalszą drogę kształcenia gimnazjalistom przypomniano słowa Umberto Eco z książki Imię róży:

„Miast mówić lub milczeć, winno się działać”.

Przygotowując spotkanie w naszej bibliotece chcieliśmy pomóc gimnazjalistom w ważnych wyborach i skłonić ich do odpowiedzialnego działania.

Ewa Bochynek
nauczyciel dyplomowany
Dolnośląska Biblioteka Pedagogiczna w Wałbrzychu

 

Dodaj komentarz