Przygotowanie do zawodu pedagoga

Nowoczesne społeczeństwo, w którym rozwój gospodarki opiera się na wiedzy, a posiadany przez jednostkę kapitałspołeczny w zakresie wiedzy oraz umiejętności i kompetencji umożliwia powodzenie na rynku pracy, charakteryzuje potrzeba ustawicznej edukacji osób dorosłych Z tego powodu przygotowanie absolwentów studiów pedagogicznych powinno obejmować zarówno wiedzę i umiejętności zawodowe, jak i kompetencje kluczowe w procesie uczenia się przez całe życie – niezbędne do samorealizacji i rozwoju osobistego, integracji społecznej, bycia aktywnym obywatelem i zatrudnienia. Cele edukacji pedagogicznej wymagają ciągłego redefiniowania w kontekście wymagań współczesnego rynku pracy na podstawie wyników monitorowania zachodzących na nim przemian.

Publikacja (monografia wieloautorska) podejmuje różne aspekty przygotowania zawodowego młodych pedagogów; przeznaczona jest dla studentów pedagogiki, nauczycieli i badaczy zainteresowanych tym tematem. Składające się na nią artykuły pogrupowano.

W pierwszej części – Kształcenie pedagogiczne – zamieszczono pięć tekstów:

Umiejętności konstruowania programów kształcenia w przygotowaniu zawodowym nauczycieli – B. Baraniak.

Praktyki jako istotna forma przygotowania zawodowego absolwentów w kontekście przemian rynku pracy – M. Bartkowiak, M. Barańska.

Nauczyciel między indywidualizacją a integracją. Studenci kierunków nauczycielskich wobec nowych zadań edukacyjnych – A. Buczak, M. Samujło, B. Samujło.

Kształcenie i zatrudnienie pedagogów specjalnych – wielowątkowość zagadnienia – K. Parys.

Nauczyciel przedmiotów zawodowych a wymagania rynku pracy – M. Samujło, A. Buczak, B. Samujło.

W tej części poruszana jest następująca problematyka:

  • standardy kształcenia nauczycieli – wyposażenie studentów w umiejętność konstruowania i wdrażania programów, koncepcje kształcenia przedzawodowego oraz prozawodowego i zawodowego; system kształcenia modułowego;
  • organizacja i realizacja praktyk zawodowych – przygotowanie studentów do pełnienia ról zawodowych zgodnie z wymaganiami współczesnych pracodawców (np. posiadanie zdolności komunikacyjnych, prawa jazdy) i tendencjami na współczesnym rynku pracy (np. informatyzacja stanowisk pracy, intelektualizacja pracy);
  • zindywidualizowanie i zróżnicowanie procesu kształcenia uczniów, ze szczególnym uwzględnieniem uczniów zdolnych;
  • przebieg kształcenia, miejsce zatrudnienia, podmiot oddziaływań, zakres działań zawodowych i kwalifikacje zawodowe pedagoga specjalnego oraz zawody, które mogą być wykonywane przez pedagogów specjalnych;
  • reforma kształcenia zawodowego rozpoczęta w roku szkolnym 2012/2013, oferta edukacyjna dostosowana do potrzeb zmieniającego się rynku pracy, rola i zadania nauczyciela przedmiotów zawodowych, kwalifikacje i kompetencje zawodowe nauczycieli, prognozy dotyczące rynku pracy w Polsce.

Druga część publikacji – Plany i aspiracje studentów specjalności pedagogicznych – składa się z dwóch tekstów:

Aspiracje i plany zawodowe studentów pedagogiki KUL w kontekście czynników wspomagających wejście na rynek pracy – B. Jakimiuk.

Aspiracje i plany zawodowe młodzieży akademickiej w Polsce na przykładzie studentów geografii – D. Piróg.

Wymienione artykuły poruszają takie zagadnienia, jak:

  • planowanie przyszłości zawodowej, aspiracje edukacyjne i zawodowe oraz ich realizacja;
  • dążenia współczesnego szkolnictwa wyższego.

Część trzecia – Młodzi pedagodzy na rynku pracy – zawiera sześć tekstów:

Adaptacja zawodowa młodych pedagogów – R. Bera.

Kompetencje społeczne kandydatów do zawodu pracownika socjalnego – A. Marzec-Tarasińska.

Rynek pracy i wartość pracy w opiniach studentów – R. Franczak.

Przygotowanie zawodowe absolwentów studiów wyższych do wymagań stawianych przez współczesne organizacje – J.A. Żyngiel.

Kompetencje społeczno-emocjonalne absolwentów kierunków pedagogicznych i nauczycielskich – I. Przybylska.

Postrzeganie wychowawcy świetlicy profilaktyczno-wychowawczej przez wychowanków – młodzież gimnazjalną – S. Koczoń-Zurek.

Obejmują one następujące tematy:

  • start zawodowy, przystosowanie zawodowe, czynniki wpływające na okres adaptacji;
  • kompetencje społeczne i inteligencja emocjonalna w życiu zawodowym;
  • praca w hierarchii wartości, sytuacja na rynku pracy;
  • aktywność zawodowa, uwarunkowania karier zawodowych, rozwój i sukces zawodowy, współczesne podejście do wymagań zawodowych stawianych pracownikom, kwalifikacje pracownicze;
  • przygotowanie do życia i pracy w społeczeństwie, kompetencje kluczowe w procesie uczenia się przez całe życie (czyli połączenie wiedzy, umiejętności i postaw odpowiednich do sytuacji), kompetencje przedmiotowe i ponadprzedmiotowe, kształcenie kompetencyjne, zadania zawodowe nauczyciela, kompetencje społeczno-emocjonalne np. kompetencje intrapersonalne oraz interpersonalne i interkulturowe, efekty kształcenia zdefiniowane dla kierunku studiów zapewniające osiągnięcie przez absolwentów kierunków pedagogicznych efektów założonych dla danego obszaru kształcenia;
  • kryzys w sferze społeczno-psychologicznej, cele i zadania realizowane przez świetlice profilaktyczno-wychowawcze, rola wychowawcy i jego zadania, kompetencje wychowawcze.

Publikacja zawiera szeroką wiedzę teoretyczną zobrazowaną rezultatami krajowych i zagranicznych badań ankietowych, sondażowych… i uzupełnioną o wynikające z nich liczne wskazówki praktyczne dotyczące: uregulowań legislacyjnych, przybliżenia edukacji do rynku pracy, modyfikacji standardów kształcenia przygotowującego do wykonywania zawodu nauczyciela oraz programów kształcenia na kierunkach pedagogika, doradztwo zawodowe i personalne i in., kształcenia kompetencji w procesie edukacji… Przykład: badania przeprowadzone w formie ankiety internetowej wśród 126 absolwentów studiów pedagogicznych w 2012 r. w celu oceny ich przystosowania zawodowego w pierwszym miejscu pracy, z wykorzystaniem Kwestionariusza do subiektywnej oceny pracy oraz Skali do badania satysfakcji z pracy.

Autorzy artykułów analizują literaturę przedmiotu, a także obowiązujące polskie i unijne akty prawne (pod kątem zapisów odnoszących się do omawianych zagadnień – pomocy psychologiczno-pedagogicznej, klasyfikacji zawodów szkolnictwa zawodowego itp.), które są wykazane przez nich w przypisach i bogatej bibliografii. Rozpatrując podjętą problematykę, zamieszczają cytaty i przykłady oraz definicje licznych pojęć, w tym: modele myślowe, aspiracje, kompetencje zawodowe… Podejmują próby wyjaśnienia aktualnych problemów w sferze systemu edukacji w Polsce, również na tle organizacji i funkcjonowania systemów edukacyjnych wybranych krajów. Treści prezentują w przystępny sposób w tabelach (np. Wykaz zawodów dostępnych dla absolwentów różnych specjalności na kierunku pedagogika specjalna) oraz na schematach (np. Czynniki warunkujące system kształcenia i zatrudniania pedagogów specjalnych, Metodyczne możliwości indywidualizacji i zróżnicowania) i wykresach (np. Najbardziej pożądane miejsca pracy według uczelni); posługują się wyliczeniami matematycznymi np. uśrednionymi wynikami badań. Struktura każdego z trzynastu tekstów obejmuje: abstract w języku angielskim, wstęp, treść właściwą, podsumowanie. Dzięki ich podziałowi na trzy części, Czytelnikowi łatwiej odnaleźć interesujące go fragmenty.

Podsumowując, należy podkreślić, że w zawodzie pedagoga powinny pracować osoby dobrze przygotowane do pełnienia wielu ról oraz do sprostania stawianym im wyzwaniom, takim jak kształcenie umiejętności skutecznego uczenia się bądź funkcjonowania w nowoczesnym społeczeństwie wiedzy w XXI wieku, i że szczególnie ważny jest ich rozwój osobisty i zdobyte doświadczenie. Zdaniem autorów, publikacja nie wyczerpuje podjętej tematyki, ale stanowi istotny głos w dyskusji dotyczącej kształcenia zawodowego i wchodzenia na rynek pracy młodych pedagogów. Może być też podstawą dalszych, pogłębionych rozważań.

przygot

Małgorzata Koroś
nauczyciel konsultant
Wydział Programów Nauczania KOWEZiU
e-mail: m.koros@koweziu.edu.pl

Dodaj komentarz