Reforma – kształcenie zawodowe – pytania i odpowiedzi

W związku z reformą edukacji, która obejmuje również kształcenie zawodowe, zwracacie się Państwo do Ośrodka Rozwoju Edukacji z wieloma kwestiami. Wychodząc naprzeciw zapotrzebowaniu, publikujemy odpowiedzi na najczęstsze pytania.

 

  1. Czy nowe zmodernizowane podstawy programowe kształcenia w zawodach opublikowane w rozporządzeniu MEN w sprawie podstawy programowej kształcenia w zawodach z marca 2017 r. będą obowiązywać w klasach I dotychczasowych czteroletnich technikach?

TAK. Zgodnie z art. 282 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo oświatowe, podstawę programową kształcenia w zawodach określoną w przepisach wydanych na podstawie art. 47 ust. 1 pkt 2 ustawy – Prawo oświatowe, będzie się stosować począwszy od roku szkolnego 2017/2018 w:

  1.  klasach I branżowej szkoły I stopnia,
  2. klasach I dotychczasowego czteroletniego technikum,
  3. semestrach I szkoły policealnej,

– a w latach następnych również w kolejnych klasach lub semestrach tych szkół.

 

  1. Jakie podstawy programowe kształcenia w zawodach zostały zmodyfikowane i dlaczego te? Czym się kierowano dokonując modyfikacji 54 podstaw programowych kształcenia w zawodach?

W pierwszej kolejności MEN wskazał podstawy programowe kształcenia w zawodach, które były zawodami z trzema kwalifikacjami. MEN spełniając postulaty dyrektorów szkół zawodowych, CKP, CKU dot. organizacji trzy razy w trakcie danego roku szkolnego egzaminów zawodowych oraz wykorzystywania pracowni szkolnych, CKP, warsztatów szkolnych do organizacji egzaminów zawodowych, a nie do dydaktyki, Ministerstwo Edukacji Narodowej wskazało do modyfikacji zawody trójkwalifikacyjne, powiązane wzajemnie ze sobą.

Ministerstwo Edukacji Narodowej przyjęło, że w branżowych szkołach I stopnia zawody będą jednokwalifikacyjne. W technikum zawody będą posiadać maksymalnie dwie kwalifikacje.

Podstawa programowa kształcenia w zawodach, w zakresie nowelizowanych 54 zawodów, została opracowana w oparciu o wypracowane rekomendacje zespołów partnerów społecznych (przedstawicieli pracodawców i pracobiorców) przygotowane przez zespoły autorów i ekspertów z danych obszarów kształcenia, w ramach projektu „Partnerstwo na rzecz kształcenia zawodowego. Etap I: Forum partnerów społecznych” realizowanego w ramach Programu Operacyjnego Wiedza – Edukacja – Rozwój. Przeglądem oraz modyfikacją podstaw programowych kształcenia w zawodach objęto 54 zawody:

  • fotograf;
  • fototechnik;
  • technik cyfrowych procesów graficznych;
  • technik spedytor;
  • technik logistyk;
  • operator maszyn w przemyśle włókienniczym;
  • technik włókiennik;
  • rękodzielnik wyrobów włókienniczych;
  • technik włókienniczych wyrobów dekoracyjnych;
  • operator urządzeń przemysłu ceramicznego;
  • technik technologii ceramicznej;
  • monter zabudowy i robót wykończeniowych w budownictwie;
  • betoniarz-zbrojarz;
  • monter izolacji budowlanych;
  • murarz-tynkarz;
  • monter konstrukcji budowlanych;
  • technik budownictwa;
  • technik geodeta;
  • mechanik maszyn i urządzeń drogowych;
  • technik drogownictwa;
  • monter nawierzchni kolejowej;
  • technik dróg i mostów kolejowych;
  • monter sieci, instalacji i urządzeń sanitarnych;
  • technik urządzeń sanitarnych;
  • technik weterynarii;
  • mechanik-operator pojazdów i maszyn rolniczych;
  • technik mechanizacji rolnictwa i agrotroniki;
  • monter kadłubów okrętowych;
  • technik budownictwa okrętowego;
  • technik mechanik okrętowy;
  • elektromechanik pojazdów samochodowych;
  • mechanik pojazdów samochodowych;
  • technik pojazdów samochodowych;
  • mechanik motocyklowy;
  • operator maszyn i urządzeń metalurgicznych;
  • operator maszyn i urządzeń do obróbki plastycznej;
  • technik hutnik;
  • operator maszyn i urządzeń odlewniczych;
  • technik odlewnik;
  • modelarz odlewniczy;
  • elektromechanik;
  • elektryk;
  • technik elektryk;
  • monter-elektronik;
  • technik elektronik;
  • technik elektroniki i informatyki medycznej;
  • monter mechatronik;
  • technik mechatronik;
  • monter sieci i urządzeń telekomunikacyjnych;
  • technik telekomunikacji;
  • technik informatyk;
  • technik teleinformatyk;
  • technik szerokopasmowej komunikacji elektronicznej;
  • technik tyfloinformatyk.

 

  1. Czy są jakieś nowe zawody w kwalifikacji zawodów szkolnych?

W stosunku do obecnie obowiązującego rozporządzenia w sprawie podstawy programowej kształcenia w zawodach[1]), w konsekwencji regulacji zawartych w rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej z dnia 13 marca 2017 r. w sprawie klasyfikacji zawodów szkolnictwa zawodowego, w rozporządzeniu w sprawie podstawy programowej kształcenia w zawodach określono podstawy programowe kształcenia w nowych zawodach wpisanych do klasyfikacji zawodów szkolnictwa zawodowego:

1)         technik robót wykończeniowych w budownictwie,

2)         magazynier-logistyk,

3)         pracownik pomocniczy krawca,

4)         pracownik pomocniczy mechanika,

5)         pracownik pomocniczy ślusarza,

6)         pracownik pomocniczy stolarza,

7)         asystent fryzjera,

8)        operator maszyn i urządzeń hutniczych (który powstał w wyniku pogrupowania i zintegrowania dotychczasowych zawodów operator maszyn i urządzeń do obróbki plastycznej oraz operator maszyn i urządzeń metalurgicznych, dlatego podstawa programowa kształcenia w zawodach nie obejmuje już tych dwóch zawodów).

Rozporządzenie w sprawie podstawy programowej kształcenia w zawodach nie zawiera już postanowień dotyczących podstawy programowej kształcenia w zawodach bibliotekarz i animator kultury, ponieważ z dniem 1 września 2018 r. dojdzie do wygaszenia szkół bibliotekarskich i animatorów kultury na mocy przepisu art. 13 ustawy z dnia z dnia 23 czerwca 2016 r. o zmianie ustawy o systemie oświaty oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2016 r. poz. 1010).

 

  1. Kiedy będą modyfikowane pozostałe podstawy programowe kształcenia w zawodach?

Ośrodek Rozwoju Edukacji zmodyfikuje do końca 2017 r. w ramach projektu realizowanego w ramach Programu Operacyjnego Wiedza – Edukacja – Rozwój pt. „Partnerstwo na rzecz kształcenia zawodowego. Etapu 2: Kwalifikacje i zawody odpowiadające potrzebom rynku pracy” 75 podstaw programowych kształcenia w zawodach, a w ramach Etapu 3: Edukacja zawodowa odpowiadająca potrzebom rynku pracy” zmodyfikuje 73 podstawy programowe kształcenia w zawodach.

 

  1. Dlaczego zmieniono nazwy zawodów, kwalifikacji, numery zawodów?

Modernizując podstawy programowe kształcenia w zawodach w oparciu o rekomendacje branżowych partnerów społecznych (pracodawców, stowarzyszenia zawodowe) i uwagi resortów właściwych ministerstw, dostosowując je do postępu technicznego, do potrzeb rynku pracy dokonano zmian w nazwie kwalifikacji czy zawodu. Zmiany te zostały zatwierdzone przez resorty właściwych ministerstw. Zmiany te zostały zawarte w rozporządzeniu  Ministra Edukacji Narodowej z dnia 13 marca 2017 r. w sprawie klasyfikacji zawodów szkolnictwa zawodowego oraz w rozporządzeniu w sprawie podstawy programowej kształcenia w zawodach.

W podstawie programowej kształcenia w zawodach wprowadzono więc zmiany w nazewnictwie dotychczasowych zawodów, a w konsekwencji określono nowe symbole cyfrowe oraz liczbę i nazwy kwalifikacji w nowo utworzonych zawodach, tj.:

  • zawód technik drogownictwa (symbol cyfrowy 311206) zostaje zastąpiony zawodem technik budowy dróg (symbol cyfrowy 311216);
  • zawód technik dróg i mostów kolejowych (symbol cyfrowy 311207) zostaje zastąpiony zawodem technik dróg kolejowych i obiektów inżynieryjnych (symbol cyfrowy 311217);
  • zawód technik urządzeń sanitarnych (symbol cyfrowy 311209) zostaje zastąpiony zawodem technik inżynierii sanitarnej (symbol cyfrowy 311218);
  • zawód monter sieci, instalacji i urządzeń sanitarnych (symbol cyfrowy 712616) zostaje zastąpiony zawodem monter sieci i instalacji sanitarnych (symbol cyfrowy 712618);
  • zawód technik budownictwa okrętowego (symbol cyfrowy 311910) zostaje zastąpiony zawodem technik budowy jednostek pływających (symbol cyfrowy 311942);
  • zawód monter kadłubów okrętowych (symbol cyfrowy 721402) zostaje zastąpiony zawodem monter kadłubów jednostek pływających (symbol cyfrowy 721406);
  • zawód technik cyfrowych procesów graficznych (symbol cyfrowy 311911) zostaje zastąpiony zawodem technik grafiki i poligrafii cyfrowej (symbol cyfrowy 311943);
  • zawód technik technologii ceramicznej (symbol cyfrowy 311921) zostaje zastąpiony zawodem technik ceramik (symbol cyfrowy 311944);
  • zawód fototechnik (symbol cyfrowy 343104) zostaje zastąpiony zawodem technik fotografii i multimediów (symbol cyfrowy 343105);
  • zawód monter-elektronik (symbol cyfrowy 742102) zostaje zastąpiony zawodem elektronik (symbol cyfrowy 742117);
  • zawód monter mechatronik (symbol cyfrowy 742114) zostaje zastąpiony zawodem mechatronik (symbol cyfrowy 742118);
  • zawód mechanik maszyn i urządzeń drogowych (symbol cyfrowy 834201) zostaje zastąpiony zawodem operator maszyn i urządzeń do robót ziemnych i drogowych (symbol cyfrowy 834209).

 

 

  1. Czy pozostałe podstawy programowe kształcenia w zawodach zawarte w rozporządzeniu MEN w sprawie podstawy programowej kształcenia w zawodach z marca 2017 r. poza tymi 54 uległy zmianie?

W rozporządzeniu MEN w sprawie podstawy programowej kształcenia w zawodach z marca 2017 r. uzupełniono katalog efektów kształcenia wspólnych dla wszystkich zawodów, określony w części II, w zakresie: podejmowania i prowadzenia działalności gospodarczej (PDG), kompetencji personalnych i społecznych (KPS) oraz organizacji pracy małych zespołów (OMZ), tym samym nastąpiły zmiany w treści podstawy programowej kształcenia w zawodach.

(PDG). Podejmowanie i prowadzenie działalności gospodarczej
Uczeń:

1) stosuje pojęcia z obszaru funkcjonowania gospodarki rynkowej;

2) stosuje przepisy prawa pracy, przepisy prawa dotyczące ochrony danych osobowych oraz przepisy prawa podatkowego i prawa autorskiego;

3) stosuje przepisy prawa dotyczące prowadzenia działalności gospodarczej;4) rozróżnia przedsiębiorstwa i instytucje występujące w branży i powiązania między nimi;

5) analizuje działania prowadzone przez przedsiębiorstwa funkcjonujące w branży;

6) inicjuje wspólne przedsięwzięcia z różnymi przedsiębiorstwami z branży;

7) przygotowuje dokumentację niezbędną do uruchomienia i prowadzenia działalności gospodarczej;

8) prowadzi korespondencję związaną z prowadzeniem działalności gospodarczej;

9) obsługuje urządzenia biurowe oraz stosuje programy komputerowe wspomagające prowadzenie działalności gospodarczej;

10) planuje i podejmuje działania marketingowe prowadzonej działalności gospodarczej;

11) planuje działania związane z wprowadzaniem innowacyjnych rozwiązań;

12) stosuje zasady normalizacji;

13) optymalizuje koszty i przychody prowadzonej działalności gospodarczej.

 

(KPS). Kompetencje personalne i społeczne
Uczeń:

1) przestrzega zasad kultury i etyki;

2) jest kreatywny i konsekwentny w realizacji zadań;

3) potrafi planować działania i zarządzać czasem;

4) przewiduje skutki podejmowanych działań;

5) ponosi odpowiedzialność za podejmowane działania;

6) jest otwarty na zmiany;

7) stosuje techniki radzenia sobie ze stresem;

8) aktualizuje wiedzę i doskonali umiejętności zawodowe;

9) przestrzega tajemnicy zawodowej;

10) negocjuje warunki porozumień;

11) jest komunikatywny;

12) stosuje metody i techniki rozwiązywania problemów;

13) współpracuje w zespole.

 

(OMZ). Organizacja pracy małych zespołów (wyłącznie dla zawodów nauczanych na poziomie technika)
Uczeń:

1) planuje i organizuje pracę zespołu w celu wykonania przydzielonych zadań;

2) dobiera osoby do wykonania przydzielonych zadań;

3) kieruje wykonaniem przydzielonych zadań;

4) monitoruje i ocenia jakość wykonania przydzielonych zadań;

5) wprowadza rozwiązania techniczne i organizacyjne wpływające na poprawę warunków i jakość pracy;

6) stosuje metody motywacji do pracy;

7) komunikuje się ze współpracownikami.

 

  1. Czy ORE opracuje plany i programy nauczania dla nowych podstaw programowych kształcenia zawodowego?

Ośrodek Rozwoju Edukacji w ramach projektu „Partnerstwo na rzecz kształcenia zawodowego. Etap 3: Edukacja zawodowa odpowiadająca potrzebom rynku pracy” realizowanego w ramach Programu Operacyjnego Wiedza – Edukacja – Rozwój do 31 marca 2017 r. opracuje przykładowe plany nauczania, a do 20 kwietnia 2017 r. przykładowe  programy nauczania dla zmodernizowanych 55 podstaw programowych kształcenia w zawodach w ramach 1. Etapu projektu Partnerstwo na rzecz kształcenia zawodowego”. Materiały te  będą sukcesywnie publikowane na stronie internetowej ORE.

 

  1. Czy w branżowej szkole I stopnia będą mogły być prowadzone klasy wielozawodowe?

Mając na uwadze kształcenie zawodowe w niszowych zawodach, zgodnie z zainteresowaniami i predyspozycjami uczniów, promocję kształcenia zawodowego uważa się za zasadne, by w branżowej szkole I stopnia były tworzone oddziały klas wielozawodowych.

 

  1. Kto będzie mógł kontynuować naukę w branżowej szkole II stopnia?

Absolwenci branżowej szkoły I stopnia będą mogli kontynuować naukę w branżowej szkole II stopnia w celu uzyskania dyplomu technika oraz wykształcenia średniego branżowego. Pierwsi absolwenci ukończą branżową szkołę I stopnia w 2020 roku, dlatego też aby umożliwić im kontynuację nauki w szkole prowadzącej kształcenie zawodowe, zakłada się utworzenie od roku szkolnego 2020/2021 dwuletniej branżowej szkoły II stopnia. Kształcenie w branżowej szkole II stopnia będzie odbywało się w zawodach wpisanych do klasyfikacji zawodów szkolnictwa zawodowego, dla których przewidziano kształcenie w tym typie szkoły – będą to zawody kształcone na poziomie technika, które posiadają kwalifikację wspólną z zawodem nauczanym w branżowej szkole I stopnia. Zakłada się, że w zawodach kształconych na poziomie technikum będą wyodrębnione maksymalnie dwie kwalifikacje.

 

  1. Ile będzie kwalifikacji w zawodzie nauczanym w branżowej szkole I stopnia?

W ramach zmiany ustroju szkolnego od roku szkolnego 2017/2018 zostanie wprowadzona trzyletnia branżowa szkoła I stopnia dla młodzieży. Kształcenie w branżowej szkole I stopnia będzie odbywało się w zawodach wpisanych do klasyfikacji zawodów szkolnictwa zawodowego, dla których przewidziano kształcenie w tym typie szkoły. Przewiduje się, że wszystkie zawody przyporządkowane do tego typu szkoły będą zawodami jednokwalifikacyjnymi, przy czym część z nich będzie miała kwalifikację wspólną z zawodem nauczanym na poziomie technikum.

 

  1. Jak będzie wyglądał egzamin zawodowy w branżowej szkole I stopnia?

Uczniowie branżowej szkoły I stopnia będą przystępowali do jednego egzaminu potwierdzającego kwalifikacje w zawodzie (w obecnym systemie uczniowie zasadniczych szkół zawodowych zdają od 1 do 3 egzaminów – w zależności od liczby kwalifikacji wyodrębnionych w nauczanym zawodzie). Ukończenie branżowej szkoły I stopnia (po zdaniu egzaminu potwierdzającego kwalifikacje w danym zawodzie) umożliwi uzyskanie wykształcenia zasadniczego zawodowego i otrzymanie dyplomu potwierdzającego kwalifikacje zawodowe.

 

  1. Jak będzie wyglądał egzamin zawodowy w 4-letnim technikum dla uczniów rekrutowanych na rok szkolny 2017/2018?

Uczniowie, którzy w latach szkolnych 2017/2018–2019/2020 rozpoczną naukę w 4-letnim technikum przystąpią do egzaminu potwierdzającego kwalifikacje w zawodzie na nowych zasadach.

Uczniowie, którzy przed rokiem szkolnym 2017/2018 rozpoczęli naukę w 4-letnim technikum, będą przystępować do egzaminu potwierdzającego kwalifikacje w zawodzie na dotychczasowych zasadach obowiązujących przed 1 września 2017 r. Dla tych, którzy nie uzyskają promocji do klasy programowo wyższej przewidziano obowiązek przystąpienia do egzaminu potwierdzającego kwalifikacje w zawodzie na nowych zasadach.

 

  1. Jaka będzie matura w branżowej szkole II stopnia?

Egzamin maturalny w branżowej szkole II stopnia będzie przeprowadzany – podobnie jak w przypadku absolwentów liceów ogólnokształcących i techników – z trzech przedmiotów obowiązkowych (języka polskiego, matematyki i języka obcego). Różnica w przypadku ucznia branżowej szkoły II stopnia dotyczy konieczności przystąpienia do egzaminu potwierdzającego kwalifikacje w danym zawodzie. Koncepcja nowej branżowej szkoły oparta jest na przekonaniu, że wiedza i umiejętności zawodowe w równym stopniu jak kształcenie ogólne powinny dać możliwość uzyskania wykształcenia na poziomie średnim, a w dalszej kolejności również wyższym.

 

  1. Czy nowe zawody dla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną (czyli „pomocnicy”) są przewidziane już dla uczniów po gimnazjum czy dopiero po 8-letniej szkole podstawowej?

Nowa klasyfikacja oraz nowe podstawy programowe kształcenia w zawodach obowiązują wszystkich uczniów szkół kształcących w zawodach, którzy rozpoczną naukę od 1 września 2017 r. (art. 282 oraz 286 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo oświatowe).

 

 

[1])    Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 7 lutego 2012 r. w sprawie podstawy programowej kształcenia w zawodach (Dz. U. poz. 184, z 2015 r. poz. 130 i 1123 oraz z 2016 r. poz. 894 i 1212)

Dodaj komentarz