Seminarium sieci Euroguidance Cross Border Seminar (CBS)

 

W ramach projektu krajowe Centra Euroguidance organizują seminaria adresowane do osób zainteresowanych problematyką poradnictwa zawodowego, w tym przedstawicieli instytucji centralnych z sektora edukacji i sektora rynku pracy, środowiska akademickiego, praktyków poradnictwa zawodowego oraz członków Sieci Euroguidance.

Koncepcja konferencji Cross Border Seminar (CBS) pojawiła się w 2005 roku jako inicjatywa Centrów Euroguidance trzech sąsiadujących ze sobą państw: Austrii, Czech i Słowacji. Jej głównym celem była nie tylko integracja Centrów Euroguidance i ich współpraca w ramach wspólnej działalności, lecz również organizowanie spotkań i tworzenie sieci kontaktów doradców i decydentów w obszarze poradnictwa zawodowego. W planowaniu i przygotowywaniu programu seminarium biorą udział wszystkie Centra, a w spotkaniu uczestniczą eksperci z poszczególnych krajów prezentujący najciekawsze rozwiązania z danego obszaru tematycznego. Obecnie w seminarium uczestniczy 11 krajów Europy Środkowej: Austria, Czechy, Słowacja, Niemcy, Węgry, Słowenia, Polska, Szwajcaria, Chorwacja, Rumunia i Serbia.

Tegoroczne seminarium rozpoczęto od przedstawienia systemu poradnictwa zawodowego w Chorwacji. Tradycja prowadzenia usług z zakresu poradnictwa zawodowego w sektorze rynku pracy sięga tam 1931 roku. Usługi z tego zakresu są ciągle rozwijane i obejmują coraz szerszą grupę odbiorców. Planowanie i wdrażanie poradnictwa zawodowego w Chorwacji odbywa się poprzez budowanie partnerstw w obszarze edukacji, pracy, włączenia społecznego, szkolnictwa wyższego oraz sektora prywatnego. Obecnie tworzone jest Forum Całożyciowego Poradnictwa Zawodowego, które będzie działało jako sieć doradcza łącząca wszystkie zainteresowane strony. Jej głównym celem będzie rozwój polityki i aktywności z tego zakresu oraz koordynacja procesu tworzenia przepisów prawa dotyczących realizacji poradnictwa zawodowego przez całe życie.

Następnie głos zabrała Sanja Crnković Pozaić, główny doradca Ministra Pracy i Systemu Emerytalnego, która w swoim wystąpieniu podkreśliła znaczenie poradnictwa przez całe życie w dostarczaniu „paliwa” dla rozwoju systemy edukacji i rynku pracy, w obliczu wyzwań związanych z odkrywaniem i wykorzystaniem potencjału ludzkiego. Ana Gorsic – przedstawicielka Ministerstwa Nauki, Edukacji i Sportu, poinformowała, że w ubiegłym tygodniu rozpoczęto prace nad utworzeniem Narodowej Rady na rzecz rozwoju usług poradnictwa zawodowego.

W dalszej części Mirjana Zećirević przedstawiła ostatnie wydarzenia związane z poradnictwem zawodowym w Chorwacji. Poinformowała także zebranych, iż do problemów, z którymi będą musieli się zmierzyć, należy wysoki wskaźnik przerywania nauki na uniwersytetach, co podkreśla także Komisja Europejska. Na zmniejszenie tego wskaźnika będzie miało wpływ dobre poradnictwo w szkołach i na uniwersytetach. Pani Zećirević poinformowała także o nowych instytucjach: Centrach Całożyciowej Kariery Zawodowej – CISOK, które utworzono jako część publicznych służb zatrudnienia. Centra te zostały sfinansowane z środków programu przedakcesyjnego (IPA – Pre-Accession Assistance). Powstało 8 centrów, które planuje się nadal rozwijać w latach 2014-2017. Centra te oferują bardziej kompleksowe podejście do poradnictwa zawodowego przez całe życie i nową filozofię w zakresie świadczenia usług poradnictwa zawodowego. Wszystkie usługi oferowane przez Centrum są bezpłatne.

Główne zadania doradców zawodowych pracujących w CISOK to:

  • zapewnienie odpowiedniego poziomu wsparcia w procesie zarządzania karierą,
  • pomoc w planowaniu kariery i podejmowania wyborów zawodowych,
  • przygotowywanie materiałów informacyjnych.

Druga część seminarium podzielona była na bloki warsztatowe, w trakcie których eksperci z poszczególnych krajów zaprezentowali najciekawsze rozwiązania związane z tematyką seminarium. Każdy z uczestników wziął udział w jednym z odbywających się równolegle warsztatów.

Blok pierwszy:

  • Poznaj siebie, zanim określisz swoją ścieżkę kariery (Sanda Kačunić, Chorwacja)
  • Cztery pokoje zmian, prezentacja metody (Rajka Marković, Chorwacja)
  • Mentoring jako możliwość pomocy dla starszych dzieci i młodzieży (Barbara Halířová, Czechy)
  • Poradnictwo zawodowe – instrument do waliki z bezrobociem wśród młodzieży (Regina Korte, Niemcy)

Na początku warsztatu pani R. Korte przedstawiła system edukacji w Niemczech.

Niemiecki system oświaty podzielony jest na cztery lub pięć etapów.

Pierwszym jest szkoła podstawowa (Primarstufe), która trwa 4 cztery lata. Drugi etap to szkoła średniego stopnia tzw. Sekundarstufe I, którą można zakończyć świadectwem ukończenia szkoły głównej lub małą maturą. Należą do niej:

  • szkoła główna zapewniająca wykształcenie ogólne, które jest podstawą do odbycia praktycznego kształcenia zawodowego,
  • szkoła realna lub gimnazjum. Szkoła realna zapewnia wykształcenie ogólne o rozszerzonym zakresie. Świadectwo szkoły stopnia średniego upoważnia do uczęszczania do gimnazjum wyższego stopnia.

Trzeci etap niemieckiego systemu oświaty (tzw. Sekundarbereich II) podzielony jest na gimnazjum wyższego stopnia i szkolnictwo zawodowe, które składa się z dualnego systemu kształcenia zawodowego, szkoły zawodowej, roku przygotowującego do zawodu, szkoły zawodowej ze specjalizacją, szkoły wyższej zawodowej lub zawodowego gimnazjum.

Ponadto występują gimnazja zawodowe, trwające od 11. do 13. klasy, które są gimnazjami przygotowującymi do pracy zawodowej oraz pogłębiającymi ogólne wykształcenie. Bazują one na świadectwie ukończenia szkoły realnej lub szkoły o podobnym profilu.

Kolejny etap nauki (tzw. Tertiärbereich) rozpoczyna się po zdaniu egzaminu maturalnego będącego podstawą do uczęszczania do szkoły wyższej, szkoły wyższej zawodowej oraz akademii zawodowej.

Ostatni etap (tzw. Quartärbereich) obejmuje dalsze doskonalenie zawodowe i prywatne, które stanowi kontynuację lub ponowne podjęcie nauki.

Niemiecki model edukacji zawodowej, tzw. system dualny (dual system) zakłada połączenie nauki teoretycznej z praktyczną nauką zawodu, która stanowi de facto wstępne szkolenie zawodowe. Osoby zdobywające wykształcenie zawodowe w drodze kształcenia dualnego przechodzą na ogół trzyletnią naukę zawodu w szkole i w zakładzie pracy, zgodnie z wybranym zawodem lub też w specjalistycznych szkołach zawodowych podlegających nadzorowi. W system kształcenia dualnego w Niemczech zaangażowani są również partnerzy społeczni: pracodawcy, reprezentanci izby przemysłowo-handlowej oraz izby rzemieślniczej.

W dalszej części spotkania pani Korte przedstawiła zasady działania Federalnej Agencji Zatrudnienia, która oferuje usługi z zakresu rynku pracy i szkoleń zarówno dla mieszkańców jak i firm prywatnych oraz instytucji publicznych.

Główne zadania Agencji to:

  • pomoc w znalezieniu pracy lub szkolenia,
  • poradnictwo zawodowe,
  • pośrednictwo pracy,
  • promocję kształcenia zawodowego,
  • zachęcanie do rozpoczęcia dalszego kształcenia,
  • wsparcie w procesie integracji osób niepełnosprawnych,
  • dotacje na utworzenie stanowisk pracy.

Do zadań agencji należy także nadzorowanie badań dotyczących rynku pracy i zawodów, obserwacja rynku pracy, przygotowywanie statystyk.

Wśród powodów, dla których młodzi ludzie lub uczniowie zgłaszają się do doradców zawodowych w szkołach oraz w lokalnych Agencjach Zatrudnienia można wymienić między innymi:

– potrzebę uzyskania pomocy w znalezieniu odpowiedniego zawodu, szkoły lub kursu,

– pytania związane ze szkoleniami lub nauką,

– trudności ze znalezieniem miejsca do praktycznej nauki zawodu,

– pytania dotyczące rynku pracy,

– testy, które pomogą określić predyspozycje zawodowe oraz wybrać zawód,

– potrzebę pomocy w przygotowaniu dokumentów aplikacyjnych,

– poszukiwane alternatywy po nieudanej próbie znalezienia wymarzonej pracy,

– problemy zdrowotne lub problemy w szkole, które wymagają specjalistycznych konsultacji.

Na zakończenie warsztatu odbyła się dyskusja, podczas której uczestnicy mogli porozmawiać o roli poradnictwa zawodowego w ich krajach.

Blok drugi poświęcono następującym zagadnieniom:

  • Wykorzystanie natury jako sposób/droga w utwierdzeniu młodych ludzi w dokonanych przez nich wyborach (Lucie Čížková, Chorwacja)
  • Zarządzanie przypadkiem w kształceniu zawodowym. Długoterminowe podejście do integracji zawodowej młodzież zagrożonej wykluczeniem społecznym (Sarah Kaufmann Jost, Szwajcaria)
  • Nieformalne i pozaformalne uczenie się – sposoby i narzędzia oceny (Magdalena Balica, Rumunia)
  • Zarządzanie przypadkiem. Indywidulane podejście wbrew wysokiemu poziomowi bezrobocia (Hildegard Matsch i Kai Hartig, Austria)

Hildegard Matsch i Kai Hartig podczas warsztatu przedstawili informacje o firmie OSB Counsulting GmbH, która działa w obszarze polityki zatrudnienia. Jej głównym celem jest wspieranie twórców polityki, firm oraz klientów indywidualnych na rynku pracy. Jednym z obszarów jej działalności jest wsparcie młodych ludzi w procesie poszukiwania zatrudnienia. Najskuteczniejszą i najbardziej popularną metodą pracy stosowaną w tym zakresie jest zarządzanie przypadkiem (z ang. case management).

Zarządzanie przypadkiem jako forma działania dotycząca pojedynczego przypadku obejmuje: wywiad, koordynację, planowanie, sterowanie i ewaluację aktywności pomocowych, świadczeń rzeczowych i usług. Proces orientuje się na indywidualne potrzeby. Centralnym elementem jest osobista interakcja bazująca na relacjach między menedżerem przypadku a klientem.

Początków tej metody można doszukiwać się w latach dwudziestych XX w., kiedy to Mary Richmond ukuła termin praca z przypadkiem (casework) dla określenia działań mających na celu przystosowanie jednostki do jej otoczenia.

Zarządzanie przypadkiem kładzie nacisk na identyfikację potrzeb klienta i możliwych sposobów zaspokojenia ich w oparciu o zasoby istniejące w środowisku. Case manager jest osobą, która nie tylko wspiera klienta na każdym etapie pomocy, ale jest odpowiedzialna za monitorowanie całego procesu.

Następnie Hildegard Matsch i Kai Hartig opisali szczegółowo jeden z przypadków, z którym pracowali w swojej firmie, aby szczegółowo zobrazować proces pracy z konkretnym przypadkiem, jego przebieg i zakończenie.

Drugi dzień spotkania rozpoczęła kolejna sesja warsztatowa:

  • Poznaj siebie zanim wybierzesz swoją drogę zawodową (Sanda Kačunić, Chorwacja)
  • Poradnictwo zawodowe – instrument do walki z bezrobociem wśród młodzieży? (Regina Korte, Niemcy)
  • Prezentacja metody – cztery pokoje zmian (Rajka Marković, Chorwacja)
  • Metafory z natury jako droga w wsparcia młodzieży w procesie podejmowania decyzji zawodowych (Lucie Čížková, Czechy)
  • Poradnictwo w labiryncie (Dagna Gmitrowicz, Polska)

Pani Gmitrowicz podczas swojego warsztatu zaproponowała wykorzystanie „Labiryntu Matki Ziemi” do celów poradnictwa zawodowego, a dokładniej do pracy z grupą.

Labirynty są od dawna stosowane jako narzędzia w poznaniu siebie i swojego wnętrza. Podążanie ścieżkami labiryntu można uznać za rozpoczęcie podróży do swojego wnętrza.

Labirynt jest starożytnym symbolem oznaczającym całość. Jest kombinacją koła i spirali, która prowadzi nas do celu, do środka. Jest pewnego rodzaju archetypem, którego możemy bezpośrednio doświadczyć. To podróż do naszego centrum, do centrum świata i z powrotem.

Labirynt był i jest narzędziem służącym do poznania, rozwinięcia intuicji czy rozwiązania konkretnego problemu. Można powiedzieć, iż jest lustrem, które pokazuje nam w jakim momencie życia się znajdujemy. Wchodząc do labiryntu można myśleć o interesującym nas zagadnieniu. Niektórzy wolą po prostu wyciszyć się i otworzyć na to, co przejście przez niego im przyniesie. Przyjmuje się, iż droga do centrum labiryntu jest podróżą do głębokiej części naszej natury, wyjście z niego symbolizuje wyniesienie zrozumienia tego, kim jesteśmy i zintegrowanie tej wiedzy z naszym życiem.

Podczas warsztatu uczestnicy mieli możliwość zbudowania labiryntu, a następnie przejścia przez niego i znalezienie symbolicznych przedmiotów, które miały ich skłonić do przemyśleń odnośnie swojej obecnej sytuacji i planów zawodowych. Na zakończenie odbyła się dyskusja mająca na celu znalezienie możliwych zastosowań tej innowacyjnej/niestandardowej metody pracy z grupą.

Ostatnia sesja warsztatowa seminarium:

  • Czy jesteśmy gotowi na generację Y? (Mirjana Savić, Słowenia)
  • „Jak wybrać swoja drogę” – interaktywny warsztat dotyczący przeciwdziałania bezrobociu wśród młodzieży (Krisztina Molnár, Słowacja)
  • Zainwestuj w swoja zatrudnialność (Fruzsina Lukács, Wegry)
  • Zarządzanie przypadkiem w kształceniu zawodowym. Podejście długoterminowe w celu integracji zagrożonej młodzieży (Sarah Kaufmann Jost, Szwajcaria)

Głównym celem tego warsztatu było przedstawienie działań podejmowanych przez Centrum zarządzania przypadkiem w kształceniu i szkoleniu zawodowym (CMB), które zostało utworzone w 2006 roku. Do głównych celów centrum CMB można zaliczyć identyfikowanie młodzieży lub młodych dorosłych, których rozpoczęcie kształcenia zawodowego jest zagrożone oraz wsparcie ich poprzez systematyczne doradztwo zawodowe. Centrum działa w sytuacji, w której konieczna jest współpraca oraz koordynacja kilku instytucji wspólnych działań. Dotychczasowa praktyka centrum pokazuje, iż wsparcie młodzieży lub młodych dorosłych przez określony czas, jak również w procesie przejścia ze szkoły do kształcenia dualnego przynosi dobre efekty. Grupa docelowa, do której skierowane są działania CMB, to osoby w wieku 14-25 lat. Rejestracji do centrum mogą dokonać rodzice, prawni opiekunowie, nauczyciele, pracodawcy realizujący praktyczną naukę zawodu lub centra poradnictwa zawodowego. Przewiduje się, iż znalezienie odpowiedniego pracodawcy, u którego klient Centrum odbędzie naukę zawodu, trwa do 12 miesięcy. W trakcie tego roku młodzi ludzie mają także możliwość uzupełnienia ewentualnych braków i znalezienia odpowiedniego dla nich rozwiązania. Osoba, która trafia do centrum, pozostaje pod opieką doradcy zawodowego przez cały okres dokonywania wyboru zawodu i trwania kształcenia dualnego. W praktyce ok 50% osób otrzymuje dyplom ukończenia kształcenia dualnego.

W dalszej części warsztatu pani Kaufmann omówiła czynniki, które sprzyjają problemom ze znalezienie pracy wśród młodych ludzi.

Można do nich zaliczyć:

  1. Brak decyzyjności: niejasne pojęcie o ścieżce zawodowej, nieumiejętność podejmowania decyzji związanej z wyborem ścieżki zawodowej, pracodawcy lub zawodu.
  2. Środowisko rodzinne: niewystarczające wsparcie ze strony rodziny lub nadmierna opiekuńczość powoduje, że młodzi ludzie nie radzą sobie z problemami związanymi ze znalezieniem zawodu lub pracy
  3. Wyniki szkolne: zbyt wysokie oczekiwania, które przerastają możliwości młodych ludzi.
  4. Problemy wychowawcze: ignorowanie pojawiających się problemów, emocjonalna rekcja na presje lub stres.
  5. Decyzje zawodowe: trudności z podjęciem ostatecznej decyzji, przez co ciągle rozważa się zbyt dużo możliwości, które często wykluczają się wzajemnie.
  6. Strategia szukania możliwości odbycia przygotowania zawodowego: brak elastyczności, obsesja na punkcie jednego zawodu pomimo uzyskania wielu decyzji odmownych.

Do podstawowych zadań w pracy metodą zarządzania można zaliczyć:

  1. Diagnozę, która obejmuje zbieranie informacji dotyczących pilnych do rozwiązania  problemów klienta oraz analizowanie możliwości w oparciu o słabe i silne strony klienta, jego potrzeby.
  2. Planowanie, które polega na stworzeniu indywidualnego planu uwzględniającego w jaki sposób potrzeby klienta zostaną zaspokojone.
  3. Łączenie, ułatwianie klientowi skorzystanie z różnego rodzaju dostępnych usług, adekwatnie do jego potrzeb.
  4. Monitorowanie, czyli stałą ewaluację postępu klienta.
  5. Występowanie w interesie klienta, wspieranie klienta i całego procesu zmian.

Anna Bąkiewicz
Wydział Inicjatyw Europejskich, MEN

Dodaj komentarz