Skuteczna edukacja

Julian Piotr Sawiński: Jak zwiększyć skuteczność szkolnej edukacji. Poradnik dla nauczycieli i edukatorów. Część 1, Część 2. Warszawa: Difin, 2015, 2016.

 

Autor prowadzi rozważania na temat poprawy skuteczności szkolnej edukacji. Jego zdaniem jakość szkolnej edukacji może stać się głównym zadaniem wszystkich osób odpowiedzialnych za polską szkołę: nauczycieli i dyrektorów szkół, pracowników organów prowadzących i organów nadzoru pedagogicznego, przedstawicieli instytucji współdziałających ze szkołą oraz rodziców.

Celem poradnika jest przekonanie nauczycieli nauczających różnych przedmiotów i edukatorów o potrzebie pogłębiania wiedzy z zakresu psychologii humanistycznej, współczesnej dydaktyki i skutecznego działania. Podejmowane przez nich czynności nauczania, ukierunkowane na osiągnięcie zaplanowanych rezultatów programu nauczania, powinny być atrakcyjne i motywujące dla uczniów. Aktywność i wewnętrzną motywację uczniów należy umiejętnie, skutecznie stymulować m.in. poprzez działania uczące ich samodzielnej pracy nad sobą.

W poradniku, który można określić jako ABC skutecznego działania w edukacji, w dwudziestu czterech rozdziałach oznaczonych kolejnymi literami alfabetu – od A do Ż – przedstawiono wybrane problemy dotyczące zapewnienia wysokiej skuteczności edukacji. Noszą one następujące tytuły:

A. Aktywizowanie a skuteczność
B. Bariery skuteczności edukacjiskuteczność2
C.
Ciekawość i zadziwianie
D.
Demokratyczna edukacja
E. Efektywność a skuteczność
F. Filmowanie w edukacji
G.
Generowanie innowacyjności
H.
Humanistyczna edukacja
I.
Innowacyjna edukacja
J. Jakość szkolnego uczenia się
K.
Kompetencje a skuteczność
L.
Ludzka twarz edukacji
Ł. Łamanie schematówskuteczność22
M.
Motywujące ocenianie
N. Neurodydaktyka a uczenie się
O.
Odwrócona lekcja
P.
Przedsiębiorczość i zaradność
R.
Rozumienie treści
S.
Samodzielność i odpowiedzialność
T.
Tworzenie i kreatywność
U.
Uczenie się w szkole
W. W
ymagania i konsekwencja
Z.
Zaangażowanie i zaufanie
Ż. Życzliwość i sympatia

Każdy rozdział obejmuje treści odnoszące się do podjętego w nim problemu – poparte cytatami, przykładami bądź wnioskami z przeprowadzonych badań oraz zobrazowane rysunkami i tabelami Zadania do samodzielnej realizacji, Dobre rady dla nauczycieli (np. W szkole trzeba wymagać życzliwie, ale jasno i klarownie, a przede wszystkim stosować regułę konsekwencji wymagań oraz równe traktowanie wszystkich uczniów w klasie, aby nikt nie czuł się w niej gorzej!), jak też literaturę, którą Warto przeczytać! W niektórych rozdziałach zamieszczono jedno szkolenie. Łącznie poradnik prezentuje dwanaście szkoleń dotyczących m.in. twórczości i kreatywności, motywowania, życzliwości.

Przykład: W części pierwszej przedostatni rozdział K. Kompetencje a skuteczność. Dlaczego i jak akcentować rozwój kluczowych kompetencji ucznia? ma trzy podrozdziały: K.1. Kluczowe kompetencje ucznia (treści zobrazowano m.in. rysunkiem zatytułowanym Kluczowe umiejętności przyrodnicze potrzebne w epoce cyfrowej), K.2. Konieczność stosowania wiedzy, K.3. Kluczowe kompetencje nauczyciela XXI w. Autor zaznacza, że kształcenie ogólne i zawodowe powinno koncentrować się na kształtowaniu kompetencji kluczowych umożliwiających absolwentom szkół sprawne funkcjonowanie w szybko zmieniającej się rzeczywistości. W szkolnych programach nauczania kluczowe kompetencje przedmiotowe (np. eksperymentowanie) są ważniejsze od szczegółowych wiadomości merytorycznych. Wśród kompetencji nauczycieli cyfrowej epoki wymienia m.in. gotowość do pracy z każdym uczniem i dostosowania wymagań do każdego z nich. W części drugiej rozdział O. Odwrócona lekcja. Jak sprawnie organizować uczenie się metodą odwróconej lekcji? ma cztery podrozdziały: O.1. Odwrócona lekcja – odwrócona edukacja (treści zobrazowano rysunkiem zatytułowanym Główne walory odwróconej lekcji); O.2. Organizacja odwróconej lekcji; O.3. Odwrócona lekcja w praktyce; O.4. Organizacja odwróconej lekcji, czyli jak ciekawie i skutecznie szkolić nauczycieli w zakresie odwróconej lekcji – szkolenie 8. Scenariusz tego szkolenia zawiera: cele szkolenia, materiał nauczania (treści), metody i formy pracy, nabyte umiejętności, plan zajęć – seminarium, literaturę pomocniczą. Odwrócona edukacja to atrakcyjna idea, atrakcyjny sposób czy model pracy z uczniami polegający na zmianie kolejności dydaktycznych czynności zajęć edukacyjnych. Od nauczyciela zależy szczegółowa metodyka odwróconej lekcji, który dobiera i dostosowuje techniki pracy do poziomu umiejętności i możliwości uczniów np. uczenie się wspomagane komputerowo z wykorzystaniem nowoczesnych technologii TIK.

Na końcu dwóch części poradnika znajdują się rozdziały Podsumowanie i wnioski. Uczyć lepiej i skuteczniej!, SS Samokontrola i samoocena czytelnika (dotycząca wykorzystania treści poradnika), a także Literatura pomocnicza o skuteczności edukacji (mogąca zainspirować do podejmowania własnych innowacji), Spis rysunków i tabel, Rozwiązania logogryfów – krzyżówek, Rozwiązania wybranych ważniejszych zadań do samodzielnej pracy.

Autor poradnika stawiając pytania, jednocześnie próbuje udzielić na nie trafnych odpowiedzi. Porusza problemy dotyczące edukacyjnych innowacji zmierzających do osiągnięcia przez uczniów wyższych efektów uczenia się. Podsumowując rozważania na temat poprawy skuteczności szkolnej edukacji, formułuje wnioski dla nauczycieli i edukatorów oraz wskazuje zasób wiedzy, którą warto opanować, zrozumieć i umieć zastosować w praktyce. Istotne jest tworzenie i wdrażanie skutecznych strategii organizowania procesu nauczania-uczenia się uczniów. Zarówno nauczyciele, jak i uczniowie mają dążyć do bycia skutecznymi w myśleniu, poszukiwaniu i działaniu. Nowoczesna edukacja ma humanistyczny charakter – jest oparta na osobistych celach, planach, pragnieniach, dążeniach, talentach, zainteresowaniach i zamiłowaniach uczniów.

Życzymy ciekawej i pożytecznej lektury.

Małgorzata Koroś
nauczyciel konsultant
e-mail: malgorzata.koros@ore.edu.pl

Dodaj komentarz