Socjoterapia w pracy z dziećmi i młodzieżą

Socjoterapia w pracy z dziećmi i młodzieżą. Programy zajęć. Pod redakcją naukową Ewy Grudziewskiej. Warszawa: Difin, 2015.

Książka adresowana jest do pedagogów, psychologów, nauczycieli i wychowawców prsocjoterapiaacujących z dziećmi w wieku szkolnym i młodzieżą gimnazjalną oraz studentów kierunków pedagogicznych i psychologicznych. Ma charakter poradnika, przewodnika metodycznego, który podaje metodyczne wskazania do pracy socjoterapeutycznej z grupą oraz prezentuje sześć niezależnych programów socjoterapeutycznych dla dzieci i młodzieży z deficytami w zakresie kompetencji społecznych. Zawiera Wstęp oraz siedem następujących rozdziałów:

Rozdział 1. Praca z grupą w socjoterapii (Marzena Rubaj)

Rozdział 2. Zdobywamy nowe lądy – program socjoterapeutyczny dla dzieci nieśmiałych (Paulina Kroszczyńska-Brągiel)

Rozdział 3. Pokonamy razem złość – program socjoterapeutyczny dla dzieci w młodszym wieku szkolnym przejawiających zachowania agresywne (Katarzyna Klonowska)

Rozdział 4. Jestem niepowtarzalny – program socjoterapeutyczny z elementami zabawy dla dzieci nieśmiałych w młodszym wieku szkolnym (Marta Witkowska, Ilona Olesińska)

Rozdział 5. Każdy z nas jest niepowtarzalny – rozwijanie poczucia własnej wartości u dzieci w wieku szkolnym, autorski program zajęć socjoterapeutycznych (Monika Baran)

Rozdział 6. Znajdź swoją przystań – program socjoterapeutyczny dla młodzieży gimnazjalnej dotkniętej eurosieroctwem (Marta Piwowarska)

Rozdział 7. Jak budować konstruktywne relacje z innymi? – program zajęć socjoterapeutycznych z elementami pedagogiki zabawy dla młodzieży gimnazjalnej (Małgorzata Szcześnik)

We Wstępie podkreślono znaczenie socjoterapii w pracy z dziećmi i młodzieżą przejawiającymi zaburzenia zachowania, zaburzenia emocjonalne, trudności adaptacyjne… Stosowanie tej metody sprzyja: wzmacnianiu osobowości (poprzez realizację przede wszystkim celów rozwojowych i edukacyjnych), współpracy, wyrażaniu swoich uczuć, poznaniu konsekwencji postępowania, radzeniu sobie w sytuacjach konfliktowych itp. Dlatego zajęcia socjoterapeutyczne powinny być szerzej stosowane w szkołach i placówkach opiekuńczo-wychowawczych.

W rozdziale pierwszym skoncentrowano się na podmiocie oddziaływań w pracy socjoterapeutycznej, jakim jest mała grupa społeczna. Przybliżono jej charakterystykę oraz opisano: proces grupowy, kontrakt grupowy, role grupowe, opór, powstawanie podgrup, ujawnienie drastycznych faktów. W tabelach podano wskazówki do formułowania norm, zobowiązań, zasad komunikacji i praw osobistych uczestników grupy (aby zawarty kontakt z grupą był skutecznym narzędziem pracy socjoterapeuty), a także role grupowe z uwzględnieniem sposobu funkcjonowania w grupie oraz sposobów stymulowania/korygowania zachowań przez socjoterapeutę (aby poradzić sobie z trudnościami pojawiającymi się podczas pracy z grupą).

W kolejnych rozdziałach znalazły się szczegółowe opisy programów socjoterapeutycznych przeznaczonych dla dzieci i młodzieży przejawiających różnego rodzaju trudności, np. nieśmiałość, agresję, niskie poczucie własnej wartości, deficyty w zakresie rozwiązywania konfliktów, brak asertywności oraz zaburzenia zachowania i deficyty umiejętności związane z rozłąką migracyjną. Opis programu obejmuje: teoretyczne wprowadzenie, dziesięć lub dwanaście scenariuszy zajęć, podsumowanie, wnioski. Przykład: ostatni rozdział książki przedstawia program zajęć socjoterapeutycznych z elementami pedagogiki zabawy dla młodzieży gimnazjalnej Jak budować konstruktywne relacje z innymi. Zawiera wprowadzenie dotyczące komunikacji w rzeczywistości szkolnej z krótkimi informacjami zatytułowanymi Zachowania agresywne, Uwarunkowania zachowań agresywnych, Zachowania uległe, Umiem rozmawiać – asertywne sposoby komunikowania się z innymi, Założenia programu socjoterapeutycznego „Jak budować konstruktywne relacje z innymi” (w tym cele główne i szczegółowe programu); Scenariusze zajęć – „Jak budować konstruktywne relacje z innymi”; Wnioski końcowe i podsumowanie; Bibliografię. W tym rozdziale jest dwanaście scenariuszy zajęć: Znamy się tylko z widzenia – zajęcia integracyjne, Gdzieś już to widzieliśmy, Mówimy przecież w tym samym języku – o sztuce komunikacji, Jestem wściekły – o wyrażaniu gniewu bez agresji, Inny nie znaczy gorszy, czyli jak budować prawidłowe relacje w grupie z poszanowaniem prawa do odmienności, Moja bariera. Co utrudnia mi kontrakt w grupie?, Asertywne NIE i asertywne TAK – komunikowanie innym swoich emocji i potrzeb, To mi przeszkadza, Umiem odmawiać!, Wszystko pod kontrolą!, Rozumiemy się bez słów – o komunikacji niewerbalnej, Wspólne wyjście na „Niewidzialną wystawę”. W scenariuszach zajęć wyszczególniono: czas trwania, cele, metody pracy.

Zaprezentowane w książce programy to gotowa propozycja metodyczna, która może przyczynić się do wzbogacenia warsztatu pracy Czytelnika o poznane oddziaływania terapeutyczno-wychowawcze, jak też zainspirować go do tworzenia własnych konspektów zajęć socjoterapeutycznych lub wychowawczych, odpowiadających potrzebom grupy.

Zapraszamy do lektury.

Małgorzata Koroś
nauczyciel konsultant
e-mail: malgorzata.koros@ore.edu.pl

Dodaj komentarz