Tworzywa sztuczne – nowoczesne materiały

Tworzywa sztuczne – nowoczesne materiały, Edycja polska – wydanie 1. Wydawca: Fundacja PlasticEurope Polska, 2015, na podstawie podręcznika Kunststoffe – Werkstoffe unserer Zeit, wydanie 15 (zmienione)

Tworzywa sztuczne – zestaw próbek (na podstawie niemieckiej książki Kunststoffe – Proben- Sammlung).

 

Książka pod tym tytułem to kompendium wiedzy o tworzywach sztucznych. Prezentowana publikacja nie jest podręcznikiem w rozumieniu polskich przepisów oświatowych, a raczej materiałem edukacyjnym Książka tworzywa_Okładkazastępującym lub uzupełniającym podręcznik, umożliwiającym realizację podstaw programowych.

Uzupełnieniem książki jest zestaw próbek siedmiu tworzyw sztucznych umożliwiający wykonanie prostych doświadczeń związanych z badaniem właściwości różnych polimerów, a także broszura zawierająca dodatkowe informacje o właściwościach tworzyw, z których wykonane są próbki oraz wskazówki do wykonywania testów identyfikacyjnych.

 

Publikacja Tworzywa sztuczne – nowoczesne materiały składa się z czterech części:

Część A – Świat tworzyw sztucznych

Część B – Od surowca do tworzywa

Część C – Od tworzywa do gotowego produktu

Część D – Tworzywa a środowisko.

W każdej części wyodrębniono po kilka podrozdziałów – łącznie jest ich trzynaście.

Warstwa merytoryczna książki to również dodatkowe materiały informacyjne rozbudowujące treści; w książce jest ich sześć. Na szczególną uwagę zasługuje informacja dodatkowa nr 3 pt. Testy identyfikacji tworzyw.

W części A, zgodnie z podtytułem I latarnia, i szczoteczka do zębów są wykonane z tworzywa sztucznego przedstawiono różne przykłady zastosowania tworzyw sztucznych w życiu codziennym, technice, w tym listę elementów samochodów wykonanych z tworzyw sztucznych. Lista ta zawiera aż 124 pozycje, ale można stwierdzić, że tylko 124, bo możliwych jest ok. 2000. To jeden z wielu przykładów świadczących o tym, jak szerokie jest obecnie zastosowanie tworzyw sztucznych. W kolejnych podrozdziałach przedstawiono: historię tworzyw sztucznych, krótką charakterystykę surowców do produkcji tworzyw pod tytułem Guziki z mleka, uzasadnienie wzrostu produkcji tworzyw jako materiałów dostosowanych do potrzeb.

Część B obejmuje – przekazane przystępnym językiem – treści dotyczące procesów chemicznych i technologicznych w produkcji tworzyw sztucznych. Dla uczniów szerzej zainteresowanych chemią i technologią przeznaczone są dodatkowe materiały informacyjne: nr 5 – Metody syntezy tworzyw sztucznych i nr 6 – Budowa tworzyw sztucznych.

W części C z podtytułem W 40 sekund od tworzywa do kasku przedstawiono zwięźle metody przetwórstwa tworzyw sztucznych, odnosząc się do właściwości fizykochemicznych przetwarzanych tworzyw, a także rodzajów otrzymywanych wyrobów. W tej części książki omawiane są też zagadnienia związane z rozwojem branży tworzyw sztucznych w Polsce, w tym z możliwościami zatrudnienia.

Część D poświęcona jest problematyce wpływu tworzyw sztucznych na środowisko. „Wbrew obiegowym opiniom stosowanie wyrobów z tworzyw jest korzystne dla środowiska – pomagają one oszczędzać naturalne zasoby i przyczyniają się do realizacji celów zrównoważonego rozwoju…” Zacytowana teza jest potwierdzona kilkoma przykładami, a przede wszystkim argumentami świadczącymi o tym, że stosowanie opakowań z tworzyw sztucznych sprzyja środowisku. Na zakończenie tej części książki omówiono zagadnienia dotyczące procesów recyklingu: materiałowego i  surowcowego, odzysku energii i stosowania tworzyw biodegradowalnych.

Szczególną zaletą recenzowanej książki jest akcentowanie związków między teorią a praktyką, prezentowanie czytelnych przykładów rozwiązań problemów technicznych, ekonomicznych i ekologicznych związanych z produkcją i zastosowaniem tworzyw sztucznych.

Na uwagę zasługuje koncepcja, struktura i sposób zaprezentowania trudnych zagadnień: spiralny układ treści, uzupełnianie i rozwijanie skomplikowanych merytorycznie treści w odnośnikach, ilustrowanie  materiału merytorycznego zabawnymi rysunkami, poglądowymi schematami i wykresami. Książka i broszura wydane są na dobrym papierze, w ciekawej kolorystyce. Ilustrujące tekst zdjęcia, rysunki, schematy są czytelne, a definicje i ważne informacje – wyodrębnione lub „wytłuszczone”.

Warstwa metodyczna książki to także zamieszczone w tekście – oznaczone piktogramami – zestawy ćwiczeń do samodzielnego lub grupowego rozwiązania przez uczniów, a także propozycje tematów do dyskusji. Również forma komunikowania się z odbiorcą – zwracanie się do uczniów – to dobry zabieg metodyczny, sugerujący samodzielność w korzystaniu z materiałów.

Kto może wykorzystać prezentowany materiał dydaktyczny?

Przede wszystkim przydatny jest w realizacji podstawy programowej z chemii dla IV etapu edukacyjnego – zakres podstawowy, i to nie tylko w zakresie treści nauczania (podanych w tabeli nr 2), ale także w odniesieniu do wszystkich wymagań ogólnych (tabela nr 1).

 

Tabela nr 1

Cele kształcenia – wymagania ogólne
I. Wykorzystanie, przetwarzanie i tworzenie informacji.

Uczeń korzysta z chemicznych tekstów źródłowych, pozyskuje, analizuje, ocenia i przetwarza informacje pochodzące z różnych źródeł, ze szczególnym uwzględnieniem mediów i Internetu.

II. Rozumowanie i zastosowanie nabytej wiedzy do rozwiązywania problemów.

Uczeń zdobywa wiedzę chemiczną w sposób badawczy – obserwuje, sprawdza, weryfikuje, wnioskuje i uogólnia; wykazuje związek składu chemicznego, budowy i właściwości substancji z ich zastosowaniami; posługuje się zdobytą wiedzą chemiczną w życiu codziennym w kontekście dbałości o własne zdrowie i ochrony środowiska naturalnego.

III. Opanowanie czynności praktycznych.

Uczeń bezpiecznie posługuje się sprzętem laboratoryjnym i odczynnikami chemicznymi; projektuje i przeprowadza doświadczenia chemiczne.

 

Tabela nr 2

Treści nauczania – wymagania szczegółowe

6. Chemia opakowań i odzieży. Uczeń:

1) podaje przykłady opakowań (…., sztucznych) stosowanych w życiu codziennym; opisuje ich wady i zalety;

2) klasyfikuje tworzywa sztuczne w zależności od ich właściwości (termoplasty i duroplasty); zapisuje równania reakcji otrzymywania PVC; wskazuje na zagrożenia związane z gazami powstającymi w wyniku spalania się PVC;

3) uzasadnia potrzebę zagospodarowania odpadów pochodzących z różnych opakowań;

4) klasyfikuje włókna na naturalne …sztuczne i syntetyczne, wskazuje ich zastosowania; opisuje wady i zalety; uzasadnia potrzebę stosowania tych włókien;

5) projektuje doświadczenie pozwalające zidentyfikować włókna …, sztuczne i syntetyczne.

 

Ale to nie koniec możliwości zastosowania książki Tworzywa sztuczne – nowoczesne materiały.

Zgodnie z zapisem zawartym we wstępie do podstawy programowej kształcenia w zawodach:

„W procesie kształcenia zawodowego ważne jest integrowanie i korelowanie kształcenia ogólnego i zawodowego, w tym doskonalenie kompetencji kluczowych nabytych w procesie kształcenia ogólnego, z uwzględnieniem niższych etapów edukacyjnych. Odpowiedni poziom wiedzy ogólnej powiązanej z wiedzą zawodową przyczyni się do podniesienia poziomu umiejętności zawodowych absolwentów szkół kształcących w zawodach, a tym samym zapewni im możliwość sprostania wyzwaniom zmieniającego się rynku pracy”….

Tradycyjne rozumienie korelacji to synchronizacja zbliżonych do siebie treści różnych przedmiotów. Współcześnie rozumienie korelacji jest szersze – korelacja to nie tylko proces synchronizacji, ale i merytoryczne wiązanie ze sobą treści z różnych przedmiotów nauczania a także tworzenie układów integrujących w sobie treści tych przedmiotów.

Nowoczesna dydaktyka to także uczenie się we współpracy, przygotowanie do samodzielnego uczenia się, poszukiwania i selekcjonowania informacji. Prezentowane materiały w pełni odpowiadają tym założeniom.

Zestaw materiałów można polecić uczniom różnych branż zawodowych:

  • mechanicznej – do realizacji efektu PKZ(M.a) 7) rozróżnia materiały konstrukcyjne i eksploatacyjne; a w szczególności uczniom kształcącym się w zawodach: operator maszyn i urządzeń do przetwórstwa tworzyw sztucznych, lakiernik, mechanik pojazdów samochodowych, technik pojazdów samochodowych
  • budowlanej – do realizacji efektu PKZ(B.c) 4) rozpoznaje materiały budowlane i określa ich zastosowanie;
  • chemicznej – do realizacji efektów:
  • PKZ(A.d) 2) wyjaśnia zjawiska fizyczne, chemiczne i fizykochemiczne zachodzące w procesach technologicznych przemysłu chemicznego;
  • 6. 1) rozróżnia rodzaje i określa właściwości materiałów stosowanych w konstrukcji maszyn i urządzeń przemysłu chemicznego;
  • 56.1. 1) charakteryzuje procesy technologiczne przemysłowej syntezy organicznej i nieorganicznej, przetwórstwa petrochemiczno-rafineryjnego;
  • 56.2. 8) wykonuje badania właściwości fizycznych i fizykochemicznych surowców, półproduktów, produktów i materiałów pomocniczych przemysłu chemicznego;
  • 59.1. 2) klasyfikuje wyposażenie pomiarowe i wyposażenie pomocnicze stosowane w pracach analitycznych;
  • 59.1. 8) prowadzi gospodarkę odczynnikami chemicznymi i odpadami w laboratorium analitycznym;
  • 60.1. 6) bada właściwości fizyczne i fizykochemiczne surowców, półproduktów, produktów i materiałów pomocniczych;

Z materiałów mogą też korzystać uczniowie kształcący się w zawodach wszystkich branż, w szczególności z materiału zawartego w częściach A i D książki Tworzywa sztuczne – nowoczesne materiały. 

I tylko od inwencji nauczycieli przedmiotów ogólnokształcących i zawodowych zależy, czy i jak wykorzystają przedstawioną propozycją materiałów dydaktycznych, zwłaszcza jako możliwość integrowania i korelowania kształcenia ogólnego i zawodowego.

 

 

 

dr inż. Edyta Wielgus-Barry
koordynator ds. projektów edukacyjnych
Fundacja PlasticsEurope Polska

Halina Bielecka
doradca metodyczny
Wrocławskie Centrum Doskonalenia Nauczycieli

 

Dodaj komentarz