Wizyta studyjna w Estonii

logoW  dniach 7-8 listopada 2016 roku odbyła się wizyta studyjna w Tallinie (Estonia). Wizyta została zrealizowana przez Wydział Doradztwa Edukacyjno-Zawodowego ORE w ramach projektu Euroguidance. W czasie wizyty Ośrodek Rozwoju Edukacji reprezentowały: Anna Borowska i Małgorzata Rosak.

Obszar Estonii obejmuje 45 227 km², składa się z ponad 1500 wysp i 2500 jezior. Lasy zajmują ponad 50% jego terytorium. Liczba ludności zamieszkującej ten kraj to 1,3 miliona, z czego  72% ludności to Estończycy, 22% Rosjanie, a 6% inne narodowości. Językiem oficjalnym jest język estoński. Podobnie jak Polska od 1 maja 2004 Estonia jest członkiem Unii Europejskiej.

Wizyta rozpoczęła się od poznania działań Fundacji Innove, która była głównym ośrodkiem goszczącym przedstawicieli z Polski. Fundacja ta została założona w 2003 roku. Działa  pod nadzorem Ministerstwa Edukacji i Badań jako organizacja non-profit. Obecnie zatrudnia 430 pracowników. Misją fundacji jest nawiązywanie współpracy pomiędzy  sektorem edukacji a różnymi podmiotami rynku pracy.

Głównym celem Fundacji Innove jest koordynacja aktywności uczenia się i rozwoju przez całe życie. Zajmuje się ona wdrożeniem projektów i funduszy strukturalnych Unii Europejskiej w sposób celowy i efektywny.

Działania Innove są bardzo szerokie, co przekłada się  na jej strukturę w której znajdują się następujące wydziały:

  • Agencja Edukacji – celem tej agencji jest stworzenie warunków i możliwości rozwoju z zakresu kształcenia ogólnego i zawodowego.
  • Agencja Funduszy Strukturalnych – jej celem jest organizacja i czuwanie nad procesem aplikacji o wsparcie z funduszy strukturalnych, jak również pośredniczenie w uzyskiwaniu  tych funduszy.
  • Agencja Całożyciowego Poradnictwa – celem agencji jest stworzenie przydatnych treści do wspierania edukacji (przede wszystkim usług z zakresu poradnictwa edukacyjno-zawodowego).
  • Centra Rozwoju – do ich zadań należy wspieranie rozwoju i koordynacja świadczenia usług  z zakresu poradnictwa edukacyjnego  i zawodowego.
  • 15 Regionalnych Ośrodków Poradnictwa Kariery, których zadania obejmują min.:
    • świadczenie usług w zakresie projektowania kariery i doradztwa edukacyjnego;
    • organizowanie prac krajowej komisji ds. doradztwa;
    • udział w pracach krajowej komisji ds. doradztwa;
    • inicjowanie projektów promujących usługi doradcze w regionie;
    • koordynacja współpracy między instytucjami i organizacjami w zakresie doradztwa w regionie.

Do kluczowych zadań fundacji należy między innymi opracowanie oraz wdrażanie programów nauczania i kwalifikacji w obszarze kształcenia ogólnego i zawodowego, koordynacja rozwoju i wdrażania usług z zakresu doradztwa kariery, tworzenie możliwości integracji społecznej osobom niemówiącym w języku estońskim. Fundacja przygotowuje również, koordynuje i wdraża projekty w obszarze języków i uczenia się przez całe życie. Organizuje także szkolenia, gromadzi dane, wykonuje analizy i rozpowszechnia informacje związane z edukacją. Można tam również uzyskać informacje na temat  możliwości zakładania prywatnych szkół i instytucji w celu organizowania aktywności zarówno w zakresie edukacji, jak i w innych obszarach. W latach 2016-2020 fundacja zamierza skoncentrować się na się tworzeniu sprzyjającego środowiska uczenia się, które będzie uwzględniać różnorodne możliwości i promować takie podejście do nauki, które wspiera każda osobę ucząca się. Celem jest również utrzymanie efektów w postaci dobrze zmotywowanej i efektywnej kadry.

Początki poradnictwa całożyciowego w Estonii sięgają lat 20. Poradnictwo było wtedy związane blisko z psychologią.  W latach 1998/1999  założono Narodowe Centrum Zasobów Poradnictwa. Po roku dwutysięcznym skoncentrowano się na rozwoju i integracji instytucji świadczących usługi z zakresu doradztwa. Cały proces podzielono na trzy etapy.
W pierwszym, w latach 2005-2008 skupiono się na  rozwoju Systemu Doradztwa w Estonii, w drugim na rozwoju instytucji świadczących usługi z zakresu doradztwa kariery oraz instytucji wspomagających uczniów ze specjalnymi potrzebami (były to dwie osobne sieci składające się z centrów w regionach). Trzecim etapem było utworzenie sieci Rajaleidja (Pathfinder). Sieć  ta składa się z centrów doradztwa, które w całej Estonii dostarczają usługi z zakresu poradnictwa całożyciowego. Skierowane są one do młodzieży, jak również do dorosłych. Informacje na ten temat zainteresowane osoby mogą znaleźć w urzędach pracy.

W latach 2014/2015 nastąpiła reorganizacja systemu Poradnictwa Całożyciowego. Zmiany dotyczyły zarówno sektora pracy, jak i edukacji. W sektorze edukacji zostały scentralizowane w ramach Agencji Poradnictwa Całożyciowego (Innove) różnego rodzaju instytucje zajmujące się poradnictwem, z uwzględnieniem między innymi centra Rajaleidja. W sektorze pracy od 2015 roku dostępne jest poradnictwo kariery dla dorosłych w Publicznych Służbach Zatrudnienia (PES).

Estońska Strategia Uczenia się przez całe życie 2020 została wprowadzona w 2014 roku. Promuje ona uczenie się jako styl życia. Chodzi o zauważanie możliwości rozwoju i wdrażanie inteligentnych rozwiązań. System całożyciowego uczenia oferuje elastyczne, dobrej jakości, odpowiadające uczestnikom tego procesu możliwości nabywania wiedzy.

Do głównych celów na najbliższe lata zalicza się m.in. zmianę podejścia do uczenia się. Chodzi tu o wdrożenie podejścia do uczenia się, które wspiera indywidualny i społeczny rozwój każdego uczącego się,  w tym nabywanie umiejętności uczenia się, kreatywności i przedsiębiorczości na wszystkich poziomach i we wszystkich rodzajach kształcenia. Bardzo ważne jest również stworzenie kadry kompetentnych i zmotywowanych nauczycieli oraz osób kierujących szkołą. Dlatego też oceny nauczycieli i dyrektorów szkół, a także ich pensje, są zgodne z wymogami kwalifikacji potrzebnych do pracy, jak również działań związanych z ich pracą. Zwraca się dużą uwagę na zgodność możliwości uczenia się przez całe życie z potrzebami rynku pracy. Kiedy są one zróżnicowane, elastyczne i dobrej jakości, powodują wzrost liczby osób z wysokimi kwalifikacjami w różnych grupach wiekowych i wzrost ogólnego udziału w uczeniu się całożyciowym w całej Estonii. Nacisk na umiejętności cyfrowe jest również jednym z priorytetów. Nowoczesna technologia cyfrowa wspomaga efektywne nauczanie i uczenie się. Podkreśla się również wagę równych szans i zwiększony udział w uczeniu się przez całe życie.

W ramach prezentacji działań Fundacji Innove, która realizuje m.in. projekt Euroguidance, uczestnicy wizyty mieli okazję  zapoznać się z działaniami realizowanymi w ramach projektu w ostatnich latach oraz planami estońskiego centrum na rok 2017. Przedstawiciele Polski również zaprezentowali realizowane  działania i aktywności Euroguidance Polska w 2016 oraz omówili plany na rok 2017.

Kolejnym istotnym punktem programu była wizyta w centrum Rajaleidja. Poradnictwo zawodowe i doradztwo dla uczniów ze specjalnych potrzebami edukacyjnymi jest realizowane w 15 ośrodkach tego typu w całej Estonii. Ich misją jest stworzenie jak najlepszych warunków życia dla młodzieży. Prowadzone w ośrodkach poradnictwo zawodowe ma wspierać podejmowanie decyzji dotyczących dalszej edukacji i kariery. Uczniowie mogą liczyć na uzyskanie porady, jak również na otrzymanie profesjonalnej informacji zawodowej. Prowadzi się tu również doradztwo dla uczniów ze specjalnymi potrzebami. Doradztwo to koncentruje się w głównej mierze na dostosowaniu środowiska uczenia się ucznia ze specjalnymi potrzebami do jego możliwości. Uczniowie mogą liczyć na wsparcie w zakresie uzyskania informacji na temat poradnictwa dotyczącego możliwości kształcenia specjalnego, wsparcia logopedy, pomocy psychologicznej czy pomocy socjoterapeutycznej. Centra te, porównując do polskich realiów, stanowią estoński odpowiedniki naszych Poradni Psychologiczno-Pedagogicznych. W tym przypadku bezpośrednią grupą docelową, z która pracują centra, są pracownicy szkoły (głównie nauczyciele), a także rodzice. Kolejną grupę docelową stanowi młodzież od 15 roku do 18 roku życia.

W pracy z młodzieżą centra wykorzystują wypracowany przez Innove model planowania kariery. Model ten składa się z trzech obszarów:

  • Samoświadomość – czyli kim jestem, jakie mam zainteresowania, wartości, potrzeby, osobowość, zdolności, umiejętności, marzenia.
  • Świadomość możliwości – czego chcę, rynek pracy, zawody, wynagrodzenia, edukacja, szkolenia.
  • Jak to osiągnę? – podejmowanie decyzji, klaryfikacja planów, wyznaczanie celów, planowanie działań, testowanie – wdrażanie planów.

Działania z zakresu poradnictwa kariery są prowadzone jako: poradnictwo indywidualne, poradnictwo grupowe, job shadowing, wycieczki zawodoznawcze (zakłady pracy, firmy, etc.), wykłady,  w tym również dla rodziców, oraz dni kariery.

Jeżeli chodzi o doradztwo w szkołach, to w Estonii szkoła posiada obowiązek dostarczania doradztwa (w zapisach strategii poradnictwa całożyciowego jest planowanie kariery), ale w jaki sposób nauczyciel realizuje to zalecenie, nie jest ściśle określone i zależy od niego. Czasami szkoły przygotowują kursy dotyczące doradztwa. Często w tym zadaniu nauczyciele korzystają ze wsparcia centrów Rajaleidja. Niektóre ze szkół zatrudniają doradców, ale nie zdarza się to często, ponieważ generuje to wysokie koszty dla szkoły.

Ostatnim punktem wizyty były odwiedziny w szkole zawodowej Tallinn Service School. Szkoła ta ma ponad 1000 uczniów i 60 nauczycieli. Przygotowują oni swoich uczniów do zawodów m.in.: kucharza, kelnera, piekarza, barmana czy recepcjonisty hotelowego. Uczestnicy wizyty mieli okazję obejrzeć budynek szkoły wraz z wyposażeniem, podejrzeć zajęcia praktyczne uczniów oraz zobaczyć ich w naturalnym środowisku pracy, w otwartej dla wszystkich, prawdziwej restauracji stworzonej przy szkole.

Wizyta studyjna w Tallinie zorganizowana w ramach projektu Euroguidance pozwoliła uczestnikom na zapoznanie się z rozwiązaniami z zakresu doradztwa stosowanymi w Estonii i porównaniu ich z tymi stosowanymi w naszym kraju. Była również okazją do wymiany doświadczeń związanych z planowaniem i realizacją aktywności projektu w innym kraju europejskim. Pozwoliła również na przyjrzenie się bliżej pracy praktyków pracujących w szkole zawodowej, jak również w instytucjach zajmujących się doradztwem edukacyjno-zawodowym.

Dodaj komentarz